EDITORIAL: POLITICAL RESPONSIBILITY (NOT VAGUE APOLOGY) SHOULD COME FIRST

(addisstandard)Save for yesterday’s vague ‘apology’ from Ethiopia’s Prime Minister Hailemariam Desalegn, the ruling party in Ethiopia is dead silent on the scale of the tragedy that gripped Ethiopia recently. But it only takes a simple drive through villages within 100 -300km radius and a sit-and-talk session with villagers to understand that what happened in the last four months (and is happening to a lesser extent) has, by and large, left an ugly rupture in Ethiopia’s already wobbly state-citizen relationship.

The “Oromo Protests”, as it came to be popularly known, has left families reeling from the inexplicable pain inflicted upon them. The lives of young men and women on whose future the nation depends on are left hanging in the balance; and precious inter-religion and inter-ethnic bonds are left wondering on how exactly to mend a frightening rift. All this is owing to the state excesses in exercising what should have otherwise been exercised judiciously, with political maturity and caution.

Despite the unnerving silence by the state and its staunch supporters, however, the question of “what should be done next?” can fairly be summarized as the nation’s question. It is a troubling (and at the same time the only right question).

It is troubling because the answer to it directly points a finger at the political responsibly the governing coalition in Ethiopia must take as the first step to undo the mess its security apparatus is leaving behind. And it is the only right question because no state-citizen relationship in a democratic country (which the government in Ethiopia claims to be one) has ever escaped unscathed to last for long after similar damages; not at least since the early 1980s. (In 1983 President Raúl Alfonsín of Argentina created a truth and reconciliation commission called the National Commission on the Disappearances of Persons. He did so in an attempt to heal a nation that was devastated by the previous regime’s program of the National Reorganization Process).

Save for the controversies surrounding the end results, in Africa similar attempts made by the governments of South Africa in the wake of the collapse of the Apartheid regime, Rwanda and Kenya in the wake of the 1994 genocide and the 2007/8 post-election massacre respectively are but few examples that need reckoning.

Informed by history, it should be said, more and more countries that adopted their constitutions since the early 1980s have included passages that hold state-led excesses accounted for judicial procedures.

Despite it being undermined by cracks mostly attributed to its making it was exactly for this reason that the makers of Ethiopia’s current constitution included Article 12 of the constitution that provided the bases for conduct and accountability of the state.

It is a token of tribute to acknowledge that the countless young men and women who paid the ultimate sacrifices in the wake of the recent protest in Ethiopia have done so not only demanding what is rightfully theirs, but also in an act of bravery to protect the very constitution from a government that claims to have mothered it. They died not only fed up with state excesses but also demanding that the conducts of the state be answerable to the supreme law of the country.

Break the chain
This may be the first time that a sitting prime minister appeared vaguely apologetic on behalf of the federal government but this is not the first time that Ethiopians are ailing from a state inflicted pain. Since the establishment as a Federal Democratic Republic more than two decades ago (since the guns that defeated generations after generations of Ethiopians were supposedly silenced), countless young men and women have been killed in the hands of state security forces – all at peace times. From those who were killed protesting against Eritrea’s referendum in 1994, to those who died in early 2000 protecting academic freedom in state universities; from those who were killed opposing post Ethio-Eritrea political settlement in 2001 to those who were shot dead in broad day light in post 2005 election massacre; and the killings in 2014 which is as fresh in our memories as the killings that trailed it in the recent protest. Ethiopia is soaked with the blood of its own children killed in the hands of those who were supposed to protect them.

But in all these the only investigation of a sort into state-led killings Ethiopia has ever seen was the post 2005 killings inquiry commission. Tasked with investigating the wrongdoings, the inquiry commission delivered its verdict a few years later only to see its top inquirer become an asylum seeker after fleeing the country for his safety. (The inquiry commission already suffered withdrawal of credible individuals in protest against the state’s manipulation.)

Be that as it may, Ethiopians have not seen their government taking any responsibility (political or administrative) even after the inquiry commission delivered its verdict implicating the state in excessive use of force against unarmed protesters.

It may be fair to say that Ethiopians are resilient survivors; after each tragedy of a similar sort they have picked themselves up, dust themselves off and have started all over again. But what happened in recent months is testing the nation’s fortitude.

It is going to take more than a head in the sand and a deafening silence followed by a vague apology (as good a gesture as the later may be) to repair the rupture in state-citizen relation the recent crackdown left in its wake. It will take a brave political responsibility to heal the wounds cracked open by the lives of hundreds who were killed; to repair the shattered lives of thousands; and to return the countless numbers of young men and women sent into prison.

The ruling party in Ethiopia should understand that doing so is going to do it good than bad.

---

ED’s note: This editorial was first published in the February edition of the magazine under the title “Political responsibility to heal broken trust”.

ፍርሃትም ይሸነፋል

Tesfaye Gebreab

(TGindex) ዝነኛው አሸማጋይ ፕሮፌሰር ይስሃቅ ኤፍሬም መሰንበቻቸውን ስራ እንደበዛባቸው ተሰምቷል። የኦሮሞን ህዝብ አመፅና ጥያቄ በሰላም ለመጨረስ እዚህም እዚያም እየደዋወሉ ልብ የሚነኩ እግዚአብሄራዊ ቃላት ተናግረዋል። የፕሮፌሰሩ ጥረት በደፈናው የሚነቀፍ ባይሆንም አይሳካላቸውም። የሽማግሌው የእርቅ መንገድ ጥሎ ማለፍ ይዘት እንዳለው ካለፈ ድርጊታቸው ትምህርት ተገኝቷል። በተጨማሪ ድርድር ወይም እርቅ ሲታሰብ መላ የኢትዮጵያን ህዝብ የመብት ጥያቄዎች ታሳቢ በማድረግ እንጂ፤ ጉልበት ካገኘው  ሃይል ጋር ብቻ የመደራደር ዝንባሌ ያለፈውን ስህተት መድገም ይሆናል። በመሰረቱ ወያኔ በስውር ሽማግሌ መላክ መጀመሩ ጊዜ ለመግዛት ካልሆነ ከልብ እርቅና መደራደር ፈልጎ እንደማይሆን ይገመታል። ከፋፍሎ የማዳከም የህወሃት አካሄድ ገና ድሮ ተባኖበታል። 

          ህወሃት ምንም እንኳ ላይ ላዩን የተረጋጋ ለመምሰል ቢሞክርም ውስጡ መበጥበጡ ይሰማል። አለመግባባት ባንዣበባቸው ስብሰባዎች እየታመሰ ከርሞአል። ይህን ስፅፍ ስብሰባዎቹ ገና አልተቋጩም። ቀደም ሲል በኢህአዴግ ስብሰባዎች ላይ የOLFን ወይም የግንቦት7ን ስም በበጎ ማንሳት የማይታሰብ ነበር። አሁን ተለምዶአል። የህወሃት ሰዎች አጋር እና አባል ድርጅቶችን ወደ ማባበል ደረጃ ዝቅ ብለዋል። ይህን እውነት የገመገሙ የወያኔ ወዳጆች ህወሓት ከገጠመው ቀውስ እንዲያገግም ተግተው እየሰሩ ነው። የህወሃትን ውስጣዊ ቀውስ የሚጠቁሙ መረጃዎች ከጥቂት በላይ ናቸው። ለአብነት የፌዴሬሽን ምክር ቤቱ ኮምፕዩተሮች የመዘረፍ ምክንያት ተራ ጉዳይ አይደለም። በሳሞራ የኑስ የሚመራው የመከላከያ ካውንስል ኦሮሚያን ማስተዳደር መጀመሩ ትልቅ ርእሰ ጉዳይ ነው። የተከሰተውን የረሃብ ችግር ለመፍታት በሚል ስም አሜሪካኖች በገፍ ወደ ኢትዮጵያ መግባታቸው ሾላ በድፍን ነው። “የኦሮሚያ አመፅ” የሚለው አባባል “የኢትዮጵያ አመፅ” ወደሚል ማደጉ የመሳሰሉት ርእሰ ጉዳዮች ህወሃት የመኖር ግዳጁን እንደፈፀመ፤ ነዳጁን እንደጨረሰ የሚጠቁሙ ሆነዋል።

በርግጥ ወያኔ ለመውደቅ አንድ ሃሙስ ብቻ እንደቀረው ከብዙ አመታት በፊት ጀምሮ ሲፃፍ ነበር። ዛሬም እየፃፍን ነው። ወያኔ ግን ሳይወድቅ በመቶዎች የሚቆጠሩ ሃሙሶች እንደዋዛ አልፈዋል። ትንበያዎቹ የተሳሳቱ ነበሩ ወይስ ሌላ ምክንያት አለ? ሳስበው ጉዳዩ የትንበያዎች ስህተት አይመስለኝም። የወያኔ ስርአት አፈናውን እንዲያቆም ማስገደድ የሚቻልባቸው ጥቂት እድሎች በተለያዩ ሰንካላ ምክንያቶች አምልጠዋል። ወያኔም፣ “በስብሰናል! ከሞት አፋፍ ላይ ቆመናል!” ብሎ ራሱን የገመገመባቸው አጋጣሚዎች ነበሩ። ካልተገፋ ግን የበሰበሰ ግድግዳ እንደቆመ ይቆያል። አሁን እነሆ ጊዜው ደረሰ። “ቻዎ TPLF” የሚሉ ስንብቶች ከየአቅጣጫው እየተሰሙ ነው። ሃሰን ሁሴን ከሚኒሶታ ህወሃትን የተሰናበተው በምርጥ የአማርኛ ግጥም ነበር። የቀዌሳ የልጅ ልጅ ሎሬት ፀጋዬ ትዝ እስኪለኝ ሃሰን ሁሴን በአማርኛ ቋንቋ ተቀኘ። በረጅም ግጥሙ ውስጥ እንዲህ የሚሉ ስንኞች ነበሩበት፣

ገናናነቱ መስሎት የዘላለም - የዘወትር

ኮትኮቶ ያፈራው ፍራቻ

አቻውን የማያገኝ መስሎት - በሞት

ሞትም ተበራክቶ - መካን ሞትም ሳያመክን

ሃያል ቁጣን ወለደና - ጊዜ አይቀር የለና

ሳይታሰብ እንደ ደራሽ - የበጋ ጎርፍ - ከተፍ ብሎ ደረሰና

ክምሩም ካናት ቁልቁል መናድ ጀመረና...

  

 የኦሮሚያ አመፅ ቀጥሎአል። ተዳፍኖ ሊቆም እንደሚችል ይገመት የነበረበት ጊዜ አልፎአል። ‘አመፁ ይቆማል’ ብሎ ከመጠርጠር ይልቅ፤ አመፁ ወደ ሌሎች ክልሎች ሊስፋፋ እንደሚችል መናገሩ ወደ እውነት የቀረበ ሆኖአል። በርግጥ የወያኔ አመራር ይህን እውነት በአደባባይ ባያምንም ኦሮሚያ በመከላከያ ካውንስል እንድትመራ ለጄኔራል ሳሞራ ትእዛዝ መስጠቱ ጉዳዩ ከቁጥጥራቸው ውጭ እንደሄደባቸው የሚጠቁም ነው።

 ኦሮሚያን አገላብጦ እንዲጠብስ ሃላፊነት ከተሰጠው የመከላከያ ካውንስል መካከል አንድ ኦሮሞ እንኳ አልተጨመረም። በንጉሱም ሆነ በደርግ ዘመናት ኦሮሞ በጦር አዛዥነት ችሎታው አይታማም ነበር። ‘ተሰጥኦቸው ነው’ እስኪባል ድረስ ጄኔራልነት የኦሮሞዎች ነበር። ከታደሰ ብሩ አንስቶ እስከ ረጋሳ ጅማ፤ ከቁሲ ዲነግዴ እስከ መርእድ ንጉሴ፤ ከገበየሁ ጉርሙ እስከ ደምሴ ቡልቶ፣ ከጃጋማ ኬሎ እስከ አበራ አበበ ከሁለት ደርዘን በላይ ሙያውን የሚያውቁ ኦሮሞ ጄኔራል መኮንኖችን መጥራት ይቻላል። ዛሬ ተገላቢጦሽ ሆኗል። ሌሎች ከኮሎኔልነት በላይ ከፍ ማለት አቀበት ሆኖባቸዋል። በወያኔ መከላከያ ውስጥ የሚገኙ አማራና ኦሮሞ ከፍተኛ መኮንኖች አጫዋችና በሶ በጥባጭ ሆነው ቀርተዋል። የመከላከያ ካውንስሉን ከሚመሩት አስራ አንድ ጄኔራሎች ዘጠኙ የህወሃት አባላት ሲሆኑ፤ እነርሱም ሳሞራ የኑስ፣ ዮሃንስ ገ/መስቀል፣ ሰአረ መኮንን፣ ገብረ አድሃኖም፣ ኢብራሂም አብዱል ጀሊል፣ መሃሪ ዘውዴ፣ አብርሃ ወ/ማርያም፣ ፍስሃ ኪዳኑ እና ዮሃንስ ገ/ሚካኤል ናቸው። ቀሪዎች ሁለቱ አማራና አገው ናቸው። እነሱም አደም መሃመድና ገብራት አየለ ናቸው። ሳሞራ ባለፈው ሳምንት ከተጠቀሱት ጄኔራል መኮንኖች መካከል የህወሃት አባል የሆኑ ስድስቱን (ስታፍ ጄኔራል መኮንኖች) ሰብስቦ በኦሮሚያ ጉዳይ ላይ አነጋግሯቸዋል። ሳሞራ በስብሰባው ላይ፣

“እያንዳንዳችሁ የምታደርጉት ውጊያ ለራሳችሁ ለህልውናችሁ መሆኑን ተረዱ። አመፁን ማክሸፍ ካልቻልን የመጀመሪያው የጥቃት ኢላማ እኛ ነን። አደጋ ላይ ነን!” ሲል በግልፅ እንደነገራቸው ተሰምቷል።

እነዚህ ጄኔራል መኮንኖችም በመቀጠል የሳሞራን ቃል እየጠቀሱ ማስጠንቀቂያውን በጠባብ ክልል ወደታች አውርደውታል። ሳሞራ አልተሳሳተም። እውነት ብሏል። የትግራይ ህዝብ ሳይሆን፤ የህወሃት መሪዎች አደጋ ላይ ናቸው። ካልታጠቀ ህዝብ ጋር ከመዋጋት፤ ከለየለት ታንከኛና መድፈኛ ሰራዊት ጋር መዋጋት በእጅጉ የቀለለ ነው። ወያኔ በለመደው የውጊያ ስልት እየተዋጋ አይደለም። በወታደራዊ አነጋገር ልጠቀምና የኦሮሞ ህዝብ ራሱ በመረጠው ስልት፣ ራሱ በመረጠው ጊዜ እና ራሱ በመረጠው ሜዳ ላይ ከወያኔ ሰራዊት ጋር እየተፋለመ ነው። ይህ ለኦሮሞ ህዝብ ድል ነው። OPDO ፈርሶ በምትኩ ኦሮሚያን በህወሃት ጄኔራሎች እዝ ስር እንዲያስገቡ ማስገደዳቸው በእውነቱ ትልቅ ድል ነው። ለወያኔ በአንፃሩ የፍፃሜው መጀመሪያ ነው።  

ህወሃት ከምስረታው ጀምሮ በታሪክ ጎዳና ላይ እየሮጠ ነው። እየወደቀ እየተነሳ ሲሮጥ 42 አመታት ሞልቶታል። መቸም አንበሳና ሚዳቋም በማለዳ ተነስተው ሁለቱም ይሮጣሉ። ምክንያቱም ህይወት ከመሮጥ እና ራስን ከመተካት ያለፈ ሌላ ልዩ ተልእኮ የላትም። ወያኔ መሮጡንስ ሮጧል። አሁን እየጣረ ያለው ራሱን ተክቶ ለማለፍ ነው። በመሆኑም ካጋጠመው መውደቅ ለመነሳት ማንኛውንም ርምጃ ይወስዳል። ለአብነት ለሃያላን አገራት ራሱን መሸጥ ቀደም ሲል ከፈፀማቸው የነፍስ አድን ርምጃዎች አንዱ ነበር። ከአምስት ሺህ በላይ ኢትዮጵያውያንን ሶማሊያ ወስዶ ሲሰዋ አለቆቹ ለስልጣኑ ዋስትና እንዲሰጡት እንጂ ለኢትዮጵያ ህዝብ ጥቅም አልነበረም። “ወደድንም ጠላንም አሜሪካኖች ጌቶቻችን ናቸው” የሚለውን አባባል መለስ ዜናዊ በማእከላዊ ኮሚቴ ስብሰባዎች በግልፅ የሚናገረው ነበር። እና አሁንም በጌቶች እርዳታም ቢሆን የኦሮሞን ህዝብ የቁጣ ማእበል ለማፈን ጥረት ማድረግ የማይቀር ነው።

ወያኔ እንደ አጤ ሃይለስላሴ፣ “እንግዲህ ኢትዮጵያን ለመምራት ተራችን ነው ካላችሁ፤ አደራ አገራችሁን ጠብቋት!” ብሎ አልጋውን ለተቃዋሚዎቹ በመተው ከመድረኩ ዘወር ይላል ተብሎ አይጠበቅም። እንደ ደርግ ስርአት፣ “አንድ ጥይት እስኪቀረን እንገድላለን” ቢሉ ግን በትክክል ራሳቸውን ይገልፃቸዋል። የወያኔ ሰዎች እስከተቻላቸው በስልጣን ለመቆየትና በመጨረሻ ራሳቸውን ለመተካት ይጥራሉ እንጂ፤ አገሪቱ የጋራ አገር ናት በሚል እንደ መፍትሄ የሚቀርብላቸውን ለሁሉም ወገን የሚበጅ በጎ ምክር ለመስማት ዝግጁ አይደሉም። ግትርነታቸው ግን መሆን ያለበትን ከመሆን አያስቀረውም። እንደምናየው ህዝባዊ አመፁ ቀጥሎ ከመጨረሻው ጠርዝ ላይ እየደረሰ ነው። እየተስፋፋ አገራዊ መልክ እየያዘ ነው።

የህወሃት ፖለቲካ በማታለል መንገድ ተጉዞ እዚህ ደርሶአል። አዲስ ክረምት ዞሮ በመጣ ቁጥር በምግብ ራስን ስለመቻል መናገር ቋሚ ልማዳቸው ነበር። ሟቹ ሰውዬ “በቀን ሶስት ጊዜ ስለመመገብ” ከመፈላሰም አንስቶ “ትርፍ እህል ለአለም ገበያ በሽያጭ ስለማቅረብ” ጭምር በልበ ሙሉነት ሲገልፅ ደጋግመን ሰምተነው ነበር። ጥቂት የዝናብ መዛባት ሲያጋጥም ግን ለአንድ አመት የሚበቃ መጠባበቂያ ምግብ እንኳ አለመያዛቸው ይጋለጣል። ከአፍሪቃ በውሃ ጎተራነቷ በሁለተኛ ደረጃ የተቀመጠች ሃብታም አገር እየመሩ ምግብ መለመን በእውነቱ ማሳፈር ነበረበት። ተለማመዱትና ሳያፍሩ ቀሩ። አየር ባየር የመሬት ንገድ ለመዱና እንደ መንግስት ማድረግ ያለባቸውን ቀዳሚ ስራ ማከናወን ረሱ።

በ2015 ምርጫ 100% የህዝብ ድምፅ እንዳገኙ ለአለም ባወጁ በጥቂት ወራት ልዩነት 100% የኦሮሞ ህዝብ ሲያምፅባቸው፤ ቁጥሩ በትክክል ባይታወቅም ከ50% በላይ ሌላው ህዝብ በተመሳሳይ ቅሬታውን ሲገልፅ የህወሃት ሰዎች አልተሳቀቁም። ከመብት ጠያቂው በሚሊዮን የሚገመት ህዝብ ጀርባ ላይ፣ “የግብፅና የኤርትራ ተላላኪ” የሚል ታርጋ ሲለጥፉ ወለም አላላቸውም። የማያስነቃ ውሸት መደባለቅ በፖለቲካ ውስጥ የተለመደ ሊሆን ይችላል። በተደጋጋሚ ገገማ ውሸት መስማት ግን ያስተክዛል። ከዚህ ሁሉ የተተራመሰና የባከነ ጉዞ በሁዋላ ታዲያ ኢትዮጵያ በህዝባዊ አመፅ ተንጣ መጪ እድሏን ለመተንበይ ያስቸገረች አገር ለመሆን በቅታለች። አሳዛኙ ነገር ህዝቡ በምርጫ ላይ እምነት ማጣቱ ነው። ይህን እምነት ማጣት ለማስተካከል፤ ይህን በምርጫ የማጭበርበርን ልማድ ለማስወገድ እንደገና ሌላ ጊዜና ጉልበት መጠየቁ የማይቀር ነው። በምርጫ ጉዳይ ህዝብን ተስፋ ከማስቆረጥና እምነት ከማሳጣት እንደ ሃይሌ ገብረስላሴ “የኢትዮጵያ ህዝብ ዴሞክራሲ አያስፈልገውም” ብለው ቁርጡን ቢናገሩ በተሻለ። ህዝቡም በውሸት ምርጫ ጊዜውን ከማቃጠል፤ በቀጣይ ማድረግ ያለበትን በወሰነ።   

ወቅታዊው ሁኔታ “የኦሮሚያ አመፅ ቀጥሎአል” ከሚለው ዜና “የኢትዮጵያ ህዝብ አመፅ ቀጥሎአል” ወደሚል ደረጃ ማደጉ እየታየ ነው። ከኦሮሞ ህዝብ ያላቋረጠ ተቃውሞ ባሻገር በወልቃይት የተቀሰቀሰው፣ “ትግሬ አይደለንም” ጥያቄ አልተዳፈነም። ባለፉት ጥቂት ቀናት ሰሜን ጎንደር ዳባት ላይ አማራ አማፅያን መንገድ ዘግተው መዋላቸው የአመፁ መስፋፋት ተቀጥያ ነው። ጎጃም ከመሬት መጥበብ ጋር በተያያዘ ቅሬታ አለው። ትናንት የአዲሳባ ዩኒቨርስቲ ተማሪዎች “አሸባሪዎች አይደለንም” የሚል ተቃውሞ ይዘው ከስድስት ኪሎ ወደ አሜሪካ ኤምባሲ በመጓዛቸው ድብደባና እስራት ገጥሟቸዋል። በደቡብ በተለይም ሙርሲ ብሄረሰብ፤ በሃመርና በኦሞ ሸለቆ አካባቢ ህዝብና ፖሊስ መጋጨታቸው ተሰምቷል። ፖሊሶች ልብስ መልበስ ያልጀመሩ ዜጎችን አንገታቸውን እንደ ጉሬዛ በገመድ እያሰሩ ሲያንገላቱ ምስሉ በማህበራዊ ድረገፆች ይፋ ሆኖአል። የግጭቱ መነሻ አሁንም መሬት ነው። በጋምቤላና በቤኒሻንጉልም ተመሳሳይ የአመፅ እንቅስቃሴዎች ቀጥለው ከርመዋል። የሃዲያ ሽማግሌዎች በባህላዊው መንገድ ስብሰባ አድርገው ከኦሮሞ ህዝብ ጋር ያላቸውን ወገናዊነት መግለፃቸው ባለፈው ሳምንት ከተሰሙ ትኩረት ሳቢ ዜናዎች መካከል አንዱ ነው። ከቅርብ ጊዜ ወዲህ የደቡብና የኦሮሚያ ህዝቦች መቀራረብ እየጠነከረ መሄዱ የመጪውን ዘመን የፖለቲካ የሃይል አሰላለፍ የሚጠቁም ነው። እንዲህ ያለ በእኩልነት ላይ የተመሰረተ መቀራረብ በኦሮሞና በአማራ ህዝቦች መካከል ቀደም ብሎ ቢጀመር ኖሮ የመከራው ዘመን ገና ድሮ ባበቃ ነበር።

የአዲስአበባ ታክሲዎች የአንድ ቀን የስራ ማቆም አድማም የወያኔን ደም ስር የነካ ክስተት ሆኖ አልፎአል። በር ከፋች ምልክት ነው። መሞከሪያ ነበር። የትልቁ ምስል ማሳያ ነበር። በትክክልም ውጤቱ ታይቷል። ወያኔ ያለ ልማዱ ለታክሲ አሽከርካሪዎች ጥያቄ 24 ሰአት ባልሞላ ጊዜ ውስጥ ምላሽ መስጠቱ በኦሮሚያ የተጀመረው አመፅ ወደ ሌሎች ክልሎችም እንዳይስፋፋ መስጋቱን ይጠቁማል። የህወሃት ደጋፊ ነጋዴዎች ከኦሮሚያ እና ከደቡብ ኢትዮጵያ እጃቸውን እየሰበሰቡ አዲስአበባ ተከማችተዋል። ገንዘባቸውን ወደ ውጭ ምንዛሪ በመለወጥ ስራ መጠመዳቸውም የከረመ ወሬ ነበር። ይህ ሂደት አላቋረጠም። አላሙዲ በተመሳሳይ የጥቃት ኢላማ ሆኖአል። የቦረና የከብት እርባታው ላይ ከደረሰ አደጋ በሁዋላ ይህን እየፃፍኩ ሳለ እንኳ የጎሞሮ የሻይ እርሻው ላይ ተመሳሳይ የእሳት አደጋ ደርሶበታል።

የትግራይ ህዝብ ይህ ጊዜ እንደሚመጣ ቀድሞ ተንብዮአል። መስፍን ወልደማርያም በትክክል እንደገለፁት የህወሃት ዘራፊዎች መቐለ ላይ የገነቧቸውን ቪላዎች ህዝቡ “የአፓርታይድ መንደር” ብሎ ሲሰይም “እኔ የለሁበትም” እያለ ነበር። ከደሙ ንፁህ መሆኑን እያወጀ ነበር። በአማርኛ ቋንቋ የልጆች ተረት ውስጥ አንድ የማይረሳኝ ድንቅ ታሪክ አለ። አንድ ጅብ ከሁለት ልጆቹ ጋር ተባብሮ አህያ ይጥላል። ከዚያም ልጆቹን አባሮ ብቻውን ይበላል። ሊነጋ ሲል የአህያው ባለቤት ጦር ይዞ መጣ። ልጆቹ ጥለውት ሲሸሹ አባት፣ “አድነኝ ልጄ መዝሩጥ?” ሲል ተጣራ። ልጁም፣ “አባቴ ሆይ! እንደበላህ እሩጥ” ሲል ምላሽ ሰጠ። ይህ ተረት ለህወሃት ደጋፊ ሙሰኞች ጥሩ ምሳሌ ነው። የትግራይ ህዝብ በስሙ በሚነግዱ ጥቂት ከበርቴዎች ምክንያት ሊወገዝም ሆነ ሊወቀስ አይችልም። ትግራይ ላይ ተገነቡ የሚባሉ መንገዶችና ጥቂት ፋብሪካዎች ከሚገባው በላይ አይደሉም። ዴሞክራሲና መልካም አስተዳደር ካለ በመላ ኢትዮጵያ ከዚያም በላይ ማድረግ በተቻለ።

በኢትዮጵያ ላጋጠመው የአስር ሚሊዮን ህዝብ የረሃብ አደጋ እርዳታ ለመስጠት በብዛት ወደ አዲስአበባ እየገቡ ያሉት አሜሪካኖች ከፊል አላማቸው ሌላ ስለመሆኑ ጥርጣሬ አለ። ርግጥ ነው፤ የወያኔ ስርአት የሚፈርስ ከሆነ አሜሪካኖች ሌላ አማራጭ ለመፈለግ ከወዲሁ ሰዎቻቸውን ልከው ሁኔታውን ማጥናት እንዳለባቸው ያውቃሉ። ወያኔ በአሜሪካኖች በኩል ድርድር ለማድረግ ሽማግሌ መመልመላቸው ወቅታዊ ነው። የህወሃት አመራር በስልጣን ላይ ሳለ ለፈፀመው ወንጀል በማይጠየቅበት መንገድ፤ የደጋፊዎቹ ሃብትና ንብረት በማይነካበት መንገድ የሽግግር መንግስት ለመመስረት ከተስማሙ ኮርተው ያዋጣቸዋል። አሜሪካኖችም ከደከመው ጋር ከሚዳከሙ ከታጣቂም ሆነ ከባዶ እጅ ተቃዋሚዎች፣ እንዲሁም በስደት ከሚገኙ ታዋቂ ግለሰቦች አዛንቀው አንድ ጊዜያዊ መንግስት ለማቋቋም ከቻሉ ለወያኔም ቢሆን ምንም አይላቸው። በመጨረሻ ከማይቀርላቸው ተገፍቶ መውደቅ ይሻላቸዋል። ሙሰኛ ደጋፊዎቻቸውን ከበቀል ዱላ ማዳን ይቻላቸዋል። በርግጥ እንዲህ ያሉ ወጎች ጊዜው ደርሶ ሰበር ዜና እስኪሆኑ ሹክሹክታ ሆነው ይቆያሉ።

ከዚሁ ሹክሹክታ ጋር በተያያዘ በቅርቡ የፌደሬሽን ምክር ቤት ኮምፕዩተሮች የመዘረፋቸው ክስተት አቅጣጫ ጠቋሚ ነው። ኮምፕዩተሮቹን የዘረፉት ያለምንም ጥርጣሬ የጌታቸው አሰፋ ልጆች እንጂ ተራ ሌቦች ሊሆኑ አይችሉም። ተራ ሌባ ፌዴሬሽን ምክርቤት ገብቶ ኮምፕዩተሮችን የመስረቅ ችሎታ ሊኖረው አይችልም። እንዲህ ያለ ድርጊት ከዚህ ቀደምም ተፈፅሞ ነበር። “ጥረት” የተባለው በሙስና የሚታማ የብአዴን የንግድ ድርጅት ምስጢሮቹን ለመደበቅ የሂሳብ ክፍሉን በእሳት አጋይቷል። ከብሄራዊ ባንክ የተሰረቀው ወርቅ እና የሼኽ መሃመድ አልአሙዲ ንብረት ጉዳይም እንዲሁ ምላሽ ያላገኙ እንቆቅልሽ ናቸው። በአሰራር ደረጃ የደህንነት መስሪያቤቱ በህጋዊ መንገድ ማግኘት የሚያስቸግረውን ሰነድም ሆነ ንብረት በሌቦች የማስመንተፍ ልምድ እንዳለው የሚታወቅ ነው። ለአብነት በክንፈ ገብረመድህን የደህንነት ስልጣን ዘመን የፕሮፌሰር አስራት ወልደየስን የእጅ ቦርሳ በሌባ ማስነጠቃቸው የሚታወስ ነው። የመለስ ዜናዊን አስከሬን ጄኔራል ሳሞራ በሄሊኮፕተር አድዋ አድርሶ ሲያበቃ፤ አዲስአበባ ላይ ባዶ ሳጥን መቅበራቸው የአንድ ሰሞን ሹክሹክታ ሆኖ አልፎአል። ይህ በርግጥ ያስቃል እንጂ አያናድድም። ለአዲስአበባ የመለስ ራእይ እንጂ አስከሬኑ ምንም አያደርግላት። የፌዴሬሽን ምክርቤቱ ኮምፕዩተሮች ስርቆት ጉዳይ በተመሳሳይ አላማ ያለው መሆኑን የአካባቢው ሹክሹክታ ይጠቁማል።

ከፀጥታው መስሪያ ቤት ቀጥሎ ወያኔ ሊደብቃቸው የሚፈልጋቸው ሰነዶች የሚገኙት በካሳ ተክለብርሃን ስር በሚገኘው የፌዴሬሽን ምክርቤት ኮምፕዩተሮች ውስጥ ነው። በህዝብ ብዛት መጠን የሚሰፈረው የክልሎች በጀት ጉዳይ፣ የክልሎች ድንበርና የክልሎች ካርታ ጉዳይ፣ የብሄረሰቦች አቤቱታዎች፣ የተፈናቀሉ ዜጎች ጉዳይና ውሳኔዎች ሁሉ ወደዚሁ ወደ ፌደሬሽን ምክርቤት ሲጎርፉና ሲከማቹ ኖረዋል። የወያኔ አመራር ስርአታቸው እንደሚፈርስ ካወቁ በቅድሚያ ማስወገድ ያለባቸው በዚህ ቢሮ ውስጥ የተከማቸውን ሰነድ መሆኑ ግልፅ ነበር። አድርገውት ከሆነ ጥሩ ዘይደዋል።

በጥቅሉ ላለፉት አራት ወራት የተካሄደውን ህዝባዊ አመፅ መታዘብ እንደሚቻለው የቄሮ ወጣቶች ሞትን ንቀውታል። የፍርሃቱን ዘመን ተሻግረውታል። የዝምታውን የብረት በር በርግደውታል። የፖለቲካ ቁማሩን ተረድተውታል። ብዛትና ብርታታቸው ከሚታወቀው በላይ በመሆኑ ጉዳዩ የነብር ጭራ ላይ እንደተተረተው አይነት እየሆነ ነው። Dances with Wolves በተሰኘው የKevin Costner ዝነኛ ፊልም ላይ እንዳየነው ትረካ የቄሮ አመጣጥ ልክ እንደ ከዋክብት ነው። ማለትም ብልጭታዎች ጥቁሩን ሰማይ ሸፍነውታል። የከዋክብቱን ብርሃን ከጥቁሩ ሰማይ ላይ ማስወገድ የሚቻል አይደለም።  የበረዶው ወቅት አልፎ ፀሃይ ስትወጣ የሞቱ መስለው የነበሩ እፅዋትና አዝርእት ምድሩን እንደሚያለብሱት አይነት ናቸው። በሌላ አገላለፅ ከጊቤ ወንዝ ዳርቻ አንድ የተኛ አዞ አለ። አዞው ውሃ ልትጠጣ የመጣችውን ሚዳቋ ቀጨም ከማድረጉ በፊት ህይወት ያለው አይመስልም ነበር። የኦሮሚያ አመፅ እንዲያ ሆኖአል። የኦሮሞ ህዝብ ወደ መጨረሻ ግቡ እየተጓዘ ነው። እንደ ግመል በጥንካሬ ወደፊት እየገፋ ነው። ይህን ለመረዳት የፖለቲካ አዋቂ ወይም ኦሮሞ መሆን ግድ አይደለም።

በመጨረሻ ፕሮፌሰር መሳይ ከበደ በቅርቡ “Ethiopia at the Eleventh Hour of Peaceful Change” በሚል ርእስ ካስነበበው ቀንጭቤ ላብቃ፣  

“…በሁኔታዎች ግራ ለተጋቡት አንዳንድ የህወሃት ደጋፊዎች ስለአዲሱ ክስተት ላስታውሳቸው እወዳለሁ። በመጨረሻ የኦሮሞ ህዝብ ፍርሃትን ማስወገድ ችሎአል። ታሪክ በተደጋጋሚ እንዳሳየን ፍርሃቱን ያሸነፈ ህዝብን ማቆም አይቻልም። with the added fact that the recovery of courage is a contagious phenomenon. Such a movement can be temporarily blocked, ነገር ግን ጨርሶ ማዳፈን አይቻልም።”

የቅዳሜ ማስታወሻ   Gadaa Ghebreab  ttgebreab@gmail.com  www.tgindex.blogspot.com   March 10 2016

ሱርማ‬ የተፈጠረው ምንድነው?

(DW)ፌስቡክና ትዊተርን በመሳሰሉ ማህበራዊ መገናኛ ዘዴዎች ሰሞኑን የሱርማ ሰዎች በጸጥታ ኃይሎች እንግልት ሲደርስባቸው የሚያሳዩ ምስሎች ተሰራጭተዋል። ምስሎቹ በበርካታ ኢትዮጵያውያን ዘንድ ቁጣ ቀስቅሷል። ይሁንና ኩነቱ የተፈጸመበት ቦታ ጊዜ እና ምክንያት አይታወቅም።

 ሰሞኑን በኢትዮጵያ የደቡብ ክልል የሱርማ ብሔረሰብ አባላት በጸጥታ ኃይሎች እጅ እና እግራቸው በገመድ ታስሮ በተሽከርካሪ ላይ ሲጫኑ የሚያሳዩ ምስሎች በማህበራዊ መገናኛ ብዙሃን ታይቷል። ግለሰቦቹ የተጫኑበት ተሽከርካሪ የደቡብ ፖሊስ ንብረት መሆኑን የሚጠቁም ሰሌዳ ያለው ሲሆን የጸጥታ ኃይሎች ግለሰቦቹን የፊጥኝ ሲያስሩ የሚያሳይ ምስልም ይገኝበታል። ከታሳሪ ግለሰቦች መካከል የአንዱ ግንባር ላይ ደም ይታያል። በርካታ የማህበራዊ ድረ-ገጽ ተጠቃሚ ኢትዮጵያውያንን ያሳዘነው እና ያስቆጣው ድርጊት መነሾ እንዲሁም ኩነቱ የተፈጸመበት ጊዜ እና ቦታ ግን በውል አይታወቅም። በዶይቼ ቬለ የፌስቡክ ማህበራዊ ድረ-ገጽ አስተያየታቸውን የሰጡ አምባቸው በየነ የተባሉ ግለሰብ «እሄን ድርጊት ምንም ሚስጥር የለዉ መሬታችን ለሱኳር ፋብሪካ ልትጠቀሙበት አሳልፈን አንሰጥም ስላሉ ብቻ ነዉ።» ሲሉ ጽፈዋል። ከተማው ጥሩነህ ሙሉዬ በበኩላቸው «እኔ ምክንያቱ ምን እንደሆነ አላወኩም ። ምክንያቱ ምንም ይሁን ምን ግን ድርጊት በጣም አሳፋሪ እና የቀድሞ ዘመንን አስታዋሽ ነው ።» ሲሉ በድርጊቱ የተሰማቸውን ሐዘን ገልጠዋል።የኢትዮጵያ መንግስት ኮምዩንኬሽን ሚኒስትር አቶ ጌታቸው ረዳ የሱርማው ኩነት በክልሉ መንግስት በመጣራት ላይ መሆኑን ለዶይቼ ቬለ ተናግረዋል።

በሱርማ የተፈጸመውን ድርጊት አስመልክቶ የኢትዮጵያ የሰብዓዊ መብት ኮሚሽን ዝምታን ቢመርጥም ፌስቡክና ትዊተርን የመሳሰሉ ማህበራዊ ድረ-ገጽ ተጠቃሚ አራማጆች ድርጊቱ ክፉኛ ተኮንኗል። በዶይቼ ቬለ የፌስቡክ ገጽ «አሳሪዎች የት ሀገር ዜጋ ናቸው?» ሲሉ የጠየቁም ይገኛሉ። ድርጊቱን ጭካኔያዊ እርምጃ ሲሉ የኮነኑ በርካታ ኢትዮጵያውያን በሕገ-መንግስቱ ተከበረ የተባለውን የብሄር ብሄረሰቦች መብት ተጨባጭነት በተደጋጋሚ ጠይቀዋል። አቶ ጌታቸው ረዳ ድርጊቱን መንግስታው እንደሚያወግዝ ለዶይቼ ቬለ ተናግረዋል።

የሱርማ ወረዳ በደቡብ ብሔር ብሄረሰቦች እና ህዝቦች ክልል በቤንች ማጂ ዞን የሚገኝ ሲሆን በከብት እርባታ እና አነስተኛ የእርሻ ሥራ የሚተዳደሩት ሱሪ አሊያም ሱርማ ጎሳ መገኛ ነው። የኢትዮጵያ መንግስት ለመገንባት ካቀዳቸው የስኳር ፋብሪካዎች መካከል አንዱ የሆነው የኦሞ ኩራዝ የስኳር ፋብሪካ የሚገነባው የሱርማ ጎሳ አባላት በሚገኙበት የደቡብ ኦሞ ነው።

እሸቴ በቀለ

ነጋሽ መሐመድ

Magaalaa Najjoo Keessatti Reebichaa fi Hidhaan Hammaate Jedhu Jiraatonni

Hiriira Mormii Oromiyaa (Faayilii)

(VOAafaanoromo) WASHINGTON, DC — 

Duraan manneen barnootaa keessaa erga manneen barumsaa cufamanii booda immoo magaalaa keessa adeemuun akkasumas mana jireenyaa seenuun barattotaa fi jiraattoota hidhuun akka daran hammaatee itti fufee jiraattonni dubbataa jiru. Sambata darbe barattoota lama mana murtiitti dhiyeessuun hidhaa baatii lamaan adabanii gara magaalaa Gimbiitti ergamuu isaanii kan dubbatan barattonni lameen keessaa tokko shamarree ta’uu ibsan.

Kanneen biroo hidhaman soddomii shan caalan keessaa maanguddooni umrii dheeraa qabana ilma isaanii hidhattonni qabuu waan hin dandeenyeef jecha bakka isaa hidhamuu ibsanii jiran. Waajirri polisii aanaa Najjoo garuu biyyi nagaa dha namni hidhames hin jiru barnootis itti fufee jira jedha. Barnooti addaan eega cite torban lama ta’uu jiraatonni kan ibsan ta’us amma garuu jalqabamaa jira jechuun Daayreekteerri mana barumsaa qophaa’ina Najjoo Obbo Abraam Yohaannes dubbatanii jiru.

To listen click here

Ethiopia to pay $150,000 to raped girl

(BBC) Africa's human rights court has ordered Ethiopia to pay $150,000 (£100,000) compensation to a rape victim for failing to protect her rights.

In 2003, Aberew Jemma Negussie was convicted of the abduction and rape of a 13-year-old girl.

This was overturned on appeal as the prosecutor said only a virgin could be raped, and the victim could not prove she had been a virgin.

Rights groups said this was a violation of local and international law.

In 2007, Equality Now took the case to the African Commission on Human and Peoples' Rights as "local avenues to justice were exhausted".

Rights violated

Nine years later the African Union court based in The Gambia has ruled that Ethiopia had violated the girl's rights to equality, dignity and a fair trial, among others.

It said the money would be "compensation for the non-material damage she suffered as a result [of] the violations".

Equality Now described this as an "unprecedented ruling" that should send a message to "all levels of society".

The girl was abducted and raped in 2001, and after the incident was reported to the police she was rescued and the perpetrator was arrested.

Abducted twice

But, after being released on bail, Aberew abducted her again.

She was held for a month before escaping, but while captive was forced to write her name on a piece of paper that would later be used as evidence of marriage.

Abducting girls to be forcibly married is a traditional practice in parts of Ethiopia.

Ethiopian girls fight child marriages

After being caught for a second time, Aberew, and four accomplices were convicted in 2003, and he received a 10-year sentence.

They were then released on appeal, but Equality Now argued that the law had not been correctly applied as "virginity is not a legal prerequisite for the offence of rape".

Following the acquittal, rights groups used the case to get a change in the law in Ethiopia to ensure better protection for rape victims.

Equality Now says that the victim, now in her late 20s, is living in "relative safety and pursuing her education".

Ethiopia Moves Into Doping Spotlight

(VOAnews) MONACO—

This year Olympic Games could feature an athletics program without two of the sport’s most powerful nations - Russia and Kenya - while a third, Ethiopia, is under immense pressure to show it has adequate anti-doping measures.

Ethiopia is the latest to have its credibility questioned after it was announced last month that six athletes, some of them elite performers, are under investigation for doping.

In addition, former middle-distance world champion Abeba Aregawi, an Ethiopian-turned-Swede, has tested positive.

Russia is currently banned from all athletics following discovery of a state-sponsored doping regime and revelations of corruption.

Kenya, having missed a World Anti-Doping Agency (WADA) deadline last month, has now been given until May 12 to show it has adequate systems in place after a series of high-profile positive tests by athletes and the suspension of several leading athletics officials.

That is the backdrop to a meeting of the International Association of Athletics Federations (IAAF) Council on Thursday and Friday where President Sebastian Coe will be fighting to restore the credibility of the sport he graced on the track.

Coe won his two 1,500m golds at the 1980 and 1984 Games, both of which were hit by political boycotts, and results from Rio in August could end up carrying a similar asterisk.

Russia has finished second to the United States in the athletics medal table in the last three Olympics while it was top of the tree in the last three editions of the world championships.

The two east African countries have had a stranglehold on the longer distances for both genders.

In the last five world championships Kenya has averaged above five golds, and 13 medals, with Ethiopia not far behind. It is a similar story at the last five Olympics where Kenya have won 12 gold and 47 track and field medals and Ethiopia 15 gold and 32 in total.

That sustained success, however, is now viewed through the prism of widespread drug-taking and poor controls.

Question of sport

The IAAF will discuss progress Russia has made following visits from an IAAF task force and WADA officials but the country appears to be losing its battle to claim re-admission in time for the Rio de Janeiro Games in August.

Kenya, whose federation is in disarray after recent suspensions, has a matter of weeks to persuade WADA they are “code-compliant”, or face joining Russia on the sidelines.

Ethiopia has so far escaped censure from WADA but the organization has instructed the country to improve its program and develop its own anti-doping organization after the its athletics doctor Ayalew Tilhaun called their growing drugs problem "a terrifying development."

"Ethiopia hasn’t been declared non-compliant but it faces serious questions,” former WADA head Dick Pound told Reuters.

The head of Ethiopian athletics, Bililign Mekoya, told Reuters: We are not a country known for committing such offenses but this has become a global phenomenon. We ... are working to strengthen our capacity and have recently formed our own anti-doping agency.”

Those promises sound hopeful but one Ethiopian athletics official told Reuters that the country was a long way from establishing a credible service.

Speaking on condition of anonymity, the official said the Ethiopia's capacity to tackle doping "does not amount to having more than a few first aid kits".

Oromo protesters: 'We are still on the streets because we want self-rule'

By Ludovica Iaccino

Students believed to have been injured during protests at Wallaga University Oromo activists

(Ibtimes) Hundreds of people from Oromia, Ethiopia's largest state, are still protesting on the streets calling for self-rule. An activist who spoke to IBTimes UK on condition of anonymity explained that Oromo people, Ethiopia's biggest ethnic group, were also protesting against the alleged violence carried out by security forces against demonstrators.

Protesters in Oromia first took to the streets in November 2015 to voice their dissent against a government draft plan that aimed to expand the boundaries of the capitalAddis Ababa. They argued the so-called "Addis Ababa master plan" would lead to forced evictions of Oromo farmers who will lose their land and would undermine thesurvival of the Oromo culture and language.

Who are the Oromo people?

The Oromo people are Ethiopia's largest ethnic group and their population amounts to more than 25 million (around 35% of Ethiopia's total population). They originated in the Horn of Africa, where they are believed to have lived formillennia.

Oromo people speak Afaan Oromoo, as well as Amharic, Tigrinya, Gurange and Omoticlanguages. They are mainly Christian and Muslim, while only 3% still follow the traditional religion based on the worshipping of the god,Waaq.

In 1973, Ethiopian Oromo created the Oromo Liberation Front (OLF), which stemmed from the discontent over a perceived marginalisation by the government and to fight the hegemony of the Amhara people, another large ethnic group in Ethiopia.

OLF – still active today – also calls for the self-determination of the Oromo people. It has been deemed as a terror organisation that carried out violent acts against people in Ethiopia, Somalia and Kenya. The group has always denied such allegations, claiming its mission is to terminate "a century of oppression" against the Oromos.

Read more about Oromo people

The Ethiopian government scrapped the master plan following increasing agitation which activists claimed led to the death of at least 200 people.

However, Oromo people have continued their protest arguing, among other things, that they did not trust the authorities.

"The issue of the master plan was only an immediate cause," a source close to the campaigners said. "The root causes are real demands for Oromo self-rule, democracy and rule of law, among others and the government has continued to respond violently."

The activist also claimed that during student protests which occurred on 8 March, police allegedly arrested more than 50 people and injured many.

"Student protests occurred at some large universities including Addis AbabaUniversity, Jima University and Wallaga University," the source added.

"At Addis Ababa , Oromo students demonstrated for the second round in front of the US embassy chanting 'we are not terrorists, we are Oromo, stop the killings inOromia'. In Wallaga, government forces beat and injured many students. Hospital beds were overflowing with injured students and ambulances were prevented from taking victims to hospitals in other cities around that part of Oromia," the source alleged.

Government dismisses allegations of violence

The Ethiopian embassy in London has not responded to a request for comment on the fresh allegations.

On 21 February, Human Rights Watch (HRW) released a report warning that at least 200 people had been killed with further arrests of Oromo protesters by security forces, including the military.

However, Ethiopia dismissed the allegations with an official telling IBTimes UK the HRW report was "abysmal propaganda." The government claimed the death toll was much lower than 200 but did not give a specific figure. Protesters were also accused of trying to secede and create an independent Oromia state.

An earlier statement by the Ethiopian embassy sent to IBTimes UK stated that the government engaged in public consultations which resulted in the decision to scrap the master plan. Authorities also launched an investigation to identify people behind "corrupt land acquisition practices", loss of innocent lives and damage to private and public properties. The investigation has led to a number of arrests.

In Focus: Addis Ababa master plan threatens Oromos self-determinationIBTimes UK