Tuesday, March 25, 2014

“TOKKUMMAAN” DHAADANNOO FI HAWWIIN HIN DHUGOOMU !!!!

SEENAA  Y.G(2005) 
Tokkummaa Ilmaan Oromoo bakkayyutti hawwanii fi Tokkummaan addunyaan itti jirtu, hiikkaansaa tokko moo, garaagarummaa qaba laata ? Adeemsa Qabsoo Biyyootaa fi saboota addunyaa keenya irra jiranii, Tokkummaan Qabsoo isaaniif hawwaa turan/jiranii fi nuuti amma bakka marattu akka dhaadannotti itti dhimma ba’aa jirru , tokko moo walii faallaadha ? gaaffii kana kaasuuf kan dirqisiise,Qabsoo Oromoo hudhee kan takaalee jiru, tokkummaa dhabuu keenyadha !! namoonni jedhan heddummaachuu fi hawwii tokkummaaf qaban, bakka hundatti akka dhaadannotti, akka yaadaatti ,akka hawwiitti, wal ga’ii irratti, hiriira irratti, Intarneeta irratti aarii fi  gaddaan guutamanii yennaa dubbatanii fi kataban arguu fi dhaga’uu  koo irraati. Akka kiyyatti Tokkummaan yaada walii galaa of keessaa qabu Ummata tokkof barbaachisaa ta’us, Qabsoo keenyaaf dhibeen tokkummaa nuuti hawwinu odoo hin taanee, yk Tokkummaa yaada Ilmaan Oromoo keessa jiru odoo hin taane, Tokkummaa yeroo qabsoo nu barbaachisu wallaaluu keenyadhaan jedha. Tokkummaan amma hawwaa jirru, Tokkummaa Bilisummaan booda ittiin jiraannu malee, kan yeroo Qabsoo keenya kanaatti nu barbaachisu miti. Miti kanan jedheef dhugeessuun hedduu ulfaataa ta’uu isaa irraati. Qalbiin haa wal hubannu. Gadi fageessinee haa yaannu. Miira ho’aan odoo hin taanee, miira tasgabbaa’een itti haa yaannu. Kun waan salphaa miti. Waan Ummati tokko irratti wal hubachuu qabudha. Bakka dhibee yk dhibee jiru adda yoo hin baasiin dawaan hin argamu waan ta’eef.
Tokkummaan nu barbaachisu maal irratti ? Tokkummaa nuuti barbaannu isa kam?  Tokkummaa Bara Abbaa Biyyaa turreeti ? Tokkummaa Bara Gadaan tureetii ? Tokkummaa Dhiigaatii ? Tokkummaa Siyaasaatii ? Tokkummaa Ummataati ? Tokkummaa Dhaabbilee Siyaasaatii ? Tokkummaa Sabummaatii ? Tokkummaa yaadaatii ? Tokkummaa ejjannoo Siyaasaatii ? Tokkummaa Qabsootii ? Tokkummaa Ilaalchaatii? ? Tokkummaa jireenya hawaasummaatii ? Tokkummaa Amantii fi Gandummaa dhiifnee waliin jiraannudhaa ? Tokkummaa maalii barbaanna ? Tokkummaa Bilisummaa dura Qabsoo keenyaaf barbaachisu moo, kan Bilisummaan boodaati ? Tokkummaa hawaasa alaati moo Biyya keessaati. Isa kamtu tokkummaa dhabe ? maaliif dhabe ? Biyya keessatti diinni waan itti jabaateefi ? Biyya alaa dhaqee , jireenyaaf fiigu irraati ?Tokkummaa kana eenyutu dhugoomsa ? eenyu irraa eegala ? yoom eegalama ? maaf hanga har’atti furmaata dhabe ? Tokkummaa nuuti hawwiinuu fi addunyaan itti jirtu maaliin adda ta’anii, isaan itti milkaa’anii nuuti hankaaknee hafne ? gaaffii hedduu tarrisuutu danda’ama. Tokkumuu keenya irraa maal arganna ? tokkummaadhaan maal raawwanna ?? qabsootti galagallaa ? ……Tokkummaan garaagarummaa maalii qabaa ? jechuun keessan hin hafu.ykn kan jedhee gaaffii kaasu hin dhibu. Ani garuu gadi jabeessee kan dubbachuu barbaadu  garaagarummaa guddaa qabaachuu isaati. Kana ragaa fi muuxannoo Addunyaa keenya irraa fi kanneen biroon wal bira qabnee ilaalla.
Akka kiyyatti , yeroo Gabrummaa jala jirru ykn Qabsoo keessa jirru kanatti, tokkummaan nu barbaachisu isa kam akka ta’ee yoo hin hubatiin, tarii tokkummaa dhabuu keenya itti fufsiifna malee , furmaata hin argamsiifnun jedha. Waan Tokkummaa keenya  diigu akka gaaraatti mana nu keessatti ijaarratee odoo jiru, waan amma gaaraa ga’u kun ammo , hawwii fi dhaadannoon gonkumaa baduu akka hin dandeenye argaa jirra. Dhalooti tokko yk lama waan itti gaddaa jiraatee fi inni har’aas keessa gangalataa jiruudha. Kanaafii, Tokkummaa nu barbaachisu adda baafannee irratti yoo hin hojjatiin, waan dura hojjatamuu qabuu fi duuba hojjatamu adda odoo hin baafannee sochiin taasifnu, dadhabbii bara gabrummaa keessa dabarree dabaluu qofaa ta’a kanan jedheef. Akkaataa Tokkummaa itti deeffachuuf tattaaffachaa jirru, Tokkummaa Uruursaa jirra malee, dhibee keessaa baasaa hin jirru. Tokkummaa dhibeen hin qabamne, garuu dhibee qabsiifnee Uruursaa jirra. Kan dhibee qabu, warra tokkummaa hawwuu fi dhaadannoon yaadatu malee, Tokkummaan hawwinu dhibee qabaatee miti. Hiikkaan tokkummaa bara gadaa ture, har’as hin jallanne. Tokkummaan nuuti feenu kan addunyaa irraa adda isa taasisu tokko isa kana. Waan namoonni keenya irra jireessi hin hubatiin, bakka Tokkummaa nu hin barbaachifnetti Tokkummaaf iyyinee yoo waamne, bu’aa isaa irra balaan isaa hammaataa ta’uu fi injifannoo booda deeffachuu waan dandeenyutti yeroo gabuu keenya hubachuu dhabuu isaaniiti. Siyaasa keessatti tokkummaa dhabuun bakka itti nama gargaaru jira. Yoo xiqqaate miidhaa tokkummaa dhabuu ittiin wal barsiisuuf nama gargaara. Ummati tokkummaa dhabuu irraa maal akka miidhaman hubachiisuuf yeroo laachuun dansaadha. Kana jechuun beekaa kana hojjatu jechuu miti. Haalumatuu kana uuma. Yaada kana irratti yeroo biraa itti deebina.
TOKKUMMAA NUUTI BARBAANNU ISA KAM ??
Akka Ummataatti yoo ilaallee , Ummata miliyoona 45 waa hundaan tokko haa ta’u jadhanii yaaduun mataa isaa madda rakkooti. Tokkummaa bara Abbaa Biyyaa turre ykn Bara Gadaan jiraatamaa ture hawwiina yoo ta’ee, kun yeroo isaa miti. Kana deeffachuuf dhaloota akka Bara Gadaa sanaatti guddisan malee, waan ta’u hin fakaatu. Waan qabatamaa irratti haasofnaa hubadhaa . waan hawwiinu miti. Kun tarii Bilisummaa booda waan feene akka feenetti wayita gaggeessinu ta’a. warruma har’a Hafteen gadaa keessatti mul’ataa jiran, Booranni, Warri Maccaa , Tuulamaa fi kkf. Gadaan bulaa jiranillee, walitti deemaa hin jiran. Dhalootaaf akka dabru garuu tattaaffii mataa isaanii gochaa jiru. beektoonni keenya garuu Gadaa kana dubbachuu malee , Gadaan kun sirna/bara  hammayyaa kana keessa akkamiin akka ol guddatee Muuxannoo addunyaa horatee, Ummata isaa akka jiraachiisuu fi ummatis itti jiraatu danda’u irratti hojjachaa kan jiran natti hin fakkaatu. Har’allee Gadaan Ameerikaa addunyaa irraa Hangafa ishee taasise, Hayyoota keenyaa fi Abbootii gadaa keenya, Uffata aadaa Uffatanii bakkayyuutti Afeeramuun alatti, akka yaadaa fi sirnaatti akka socha’an gargaaramaa hin jiran. Tokkummaan bara Sanaa har’a irra dhaabbannee hawwuun bu’aa hin qabu. Deeffachuufis waan humnaa oliti. gabaabaatti, lafa qotanii odoo hin meesiin, midhaan hin facaasan. Mana utubaa fi dagalee malee hin ijaaran waan ta’eef.
kana booda kan jiru yoo ilaallee, Bara Gabrummaatii . Bara Gabrummaa kana keessa, utubaa Tokkummaa keenyaa kannen ta’an dhabneerra. Aadaa, safuu , hooda , jiruu fi jireenya kkf hundee Tokkummaa Ummata keenyaa kanneen ta’an akka malee dhabneerra. Har’a kan keessa jirruu fi nu keessa jiru, keenyaa miti. Jiruu fi jireenyi keenya hundumtuu waan halgaan nu diiguuf nu keessa kaa’eedha. Tokkummaa keenyaaf summii inni guddaa isa kana. Summii guddaa kana odoo of keessaa hin baasiin Tokkummaa hawwiinu, dhaadannoon irra deddeebinu, gonkumaa dhugoomsuu hin dandeenyu. Hawaasi keenya har’a waan inni keessa jiru, waan xaxamaadha. Waan wal keessa laaqamee miillaa fi mataa isaa illee adda baasuuf nama rakkisuudha. Sababaa kanaan Oromoon har’a bakka meeqa dhaabbatee jira ? Oromoo yaadaa fi ilaalchaan bakka dhibba dhaabbatee jiru kanaaf, Tokkummaan amma waaqaa irraa fagaata. Aadaan jiruu fi jireenyaa, keessa jirru walii keenya giddutti summii kan facaasu malee, kan waliin nu jiraachisuu miti. Jiruu fi jireenyi addunyaa keenyaa fi warri addunyaa kana tu’achuuf tattaafatan Ummata addunyaa kana raatessanii akka waa tokkoo hin yaanneef ofittummaan cuubanii itti taphachaa bakka jiranitti, Tokkummaa habjuu keessaa waliif hawwuun wal gawwamsuu natti fakkaata. Hawaasa yk nama maraammartoo kana keessa jiru akkamiin Tokkummaa labsaniif ? waan wal xaxaa kana keessa isaaf labsuumoo, isa hubate qabatanii diina dhaanuutu yeroo nu gabaabsa ? Tokkummaa dhalli Oromoo keessa isaatti hawwu yeroon isaa fagoodha.
Sirnoonni gabrummaa keessa nu jiraachisan, Tokkummaa nu keessa jiru nu keessaa duguuganii baasutti milkaa’aniiru. Tokkummaa wareegama ykn of kennuu barbaachisu nu keessaa fuudhanii , kan dantaan gegeddaramu nu keessa kaa’aniin sochaa’a jirra. Kanaaf ragaan, hanga har’atti tokkummaatti mikaa’uu dhabuu keenyadha. kanaafan, Tokkummaan keessa keenya jiru dhibee qabsoo kanaa ykn qabsoo takaalee kan qabe mitii kanan jedheef. Tokkummaa bara qabsoo keessa nu barbaachisu wallaaluun keenya nu miidhaa jira.  Keessi keenya Tokkummaa dhugeessuuf, Ulaagaa Tokkummaan barbaaduuf qophiidhaa ? Tokkummaan ofittummaaf diina. Ofittummaanis Tokkummaaf diina. Of-tuulummaan Tokkummaaf diina . Tokkummaanis of- tuulummaaf diinadha. Waan waliif faallaa ta’e kanaan bulaa tokkummaa isa durii miti , isa yaadaan wal ta’uu illee dhugeessuu hin dandeenyu. Kana irratti gadi jabeessinee hojjachuu qabna. Kanaaf akka hiriyyaa wal hin amannee malkaa buunetti wal kaksiifna . kun jiraannaan Tokkummaan abadanii !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
Mee fakkeenyaan haa ilaallu . mee, Nama Sirna Gadaa  akka gaaritti beekuNama Aadaa Oromoo akka dansaatti beeku, Nama Seenaa Oromoo beeku malee ittin hin jiraanne tokko, beektoota waan Oromoon qabuun Faranjiin isa eebbisee tokko, Nama jireenya isaaf akka malee fiigu tokko, Qabsaa’aa Qabsootti jiru tokko, Namoota Amantii leellisan keessaa tokko, Nama Amantii isaa jaallatuu fi dhimma Oromoof dursa kennu tokko, Nama waan Amantiin addunyaa isa barsiiftu itti amanee dhufaatii saba isaayyuu galaana ceesisu tokko, dhaloota qubee tokko, Daldalaa tokko , Sooressa tokko, Abbaa Qabeenyaa bara kana keessa tujaare tokko , Oromoo Angoon isa moote wayyaanee waliin jiru tokko , Nama waa’een siyaasaa hin galleef tokko, nama waan addunyaa kanaaf dhimma hin qabaanne tokko, har’a jiraachuun isaa fi guyyaa har’aa buluun isaaf Bilisummaa itti fakkaatu tokko , qotee bulaa tokko, nama waggaa dheeraa Biyya alaa jiraate, Nama waan hundaatti of eegannoo fi sagantaan deemu tokko akkasumas, nama bakka itti dhiheetti buluu fi waan hundaaf dantaa hin qabne, nama jireenya isaa fi maatii isaan ala jiraniif naasu hin qabne, Nama barnootaan guddaa fi dhimma addunyaa keessatti qooda qabu, Nama Biyyoota gurguddatan keessatti qooda ol aanaa qabu, Nama Siyaasa addunyaa fi Biyyoota adda addaa keessatti qooda qaban, Nama sadarkaan beekumsa isaa yunivarsitii addunyaa keenya irraa bebbeekamoo keessa jiru, Nama guyyuu dhimma ummata isaaf ifaajju yk Ummata isaa addunyaatti beeksisuuf gama hundaan tattaafatu, Nama Qabsoo keessaa gane, kan Angoof bololu, basaastuu diinaa , Qabsaa’aa kan fakkaatu, Sabboonaa fi fakkeessa ………..kkf. walitti fidaatii,, mee Waan TOKKUMMAA yaadaa . Maaliin tokko ta’uu danda’u ? waan Oromoon keessa jiru kana irra hedduu bal’aadha.
Tokkummaan asi keessatti isaaniif hawwinu isa kam ? Oromoo ta’uu isaaniitii ? amma har’aatti Oromoo sabummaa isaa ganee, halagattii of himatu argee hin beeku. kan diina jala goru jira. Tokkummaa amma nu barbaachisuuf akkamiin jara kana wal faana akka dhaabbatan taasisuu dandeenya ? Tokkummaa keessa keenyattii hawwinuuf haalli keessa jiran ni mijataa ? haalli keessa jiran Tokkummaa nuuti barbaannuuf gufuu taanaan, filannoon keenya maal ta’uu qaba?? ati kana dhiisii asi kottu. Ati ammo kanatti deebi’i. maaloo kana godhaa jennee imimmaan cobsinaafii ? keessa keenyaa itti gadduu ibsinaafii ?kkf  akkamiin isaan tokkomsuu dandeenya ? gubbaatti akkuman kaase, Tokkummaa bara GADAA Namoota kana giddutti deebifna jechuun habjuudha. Isa Bilisummaa boodaa dhiifnee waan keessa jirruuf yaa yaannutii, Qabsoo keenyaaf Tokkummaa nu barbaachisa yoo jennu , jara kana akkamiin hiriirfachuu dandeenya ?  amma isaaniif galutti eegnaa ? isaan tokkummaa kana keessatti makaman malee Bilisummaan hin jirutti fudhannaa ?akkam goona ?
Tokko jennee Tokkomsuuf aadaa barsiifnaa ? Oromummaa barsiifnaa ? …Amantii isa danqe dhiisifnaa ? Ofittummaa baqaqisinee keessaa fuunaa ? diina biraa ba’ii jennaanii ? akka walii galaatti mraammartoo akkasiin lammiin keenya adda fagaatee jiraa akkamiin Tokkummaa keessa keenyaa dhugeessina ? kun gaaffii guddaa, qorannoo bal’aa kan barbaaduudha. Qorannoo qofaa odoo hin taanee, furmaata isaallee qopheessanii kan irratti hojjatanii Ummata Ofii furaniidha. Wanni amma keessa jirru kanaan tokko . kana ta’uutu hawwiin qofaa dhaadannoo nu dhageesisa. Fuullee waliitti dubbannee karaa wareegamaan asi ga’e, kaayyoo har’allee jireenyi fi lubbuun itti badaa jiru karaa irra haa buufnu. Ummata miliyoona 45 Tokkomee malee Bilisummaan hin jiru jennee, hamilee wal buufana yoo ta’ee ,, addunyaan akkamiin qabsaa’oota muratoo muraasaan Bilisummaa isaanii labsatan ? Afriikaa Kibbaa kan kanaan ga’ee ANCn gaaffii akkasiin takaalameeraa ? Sudaan Kibaa woo ? Ertiraanoo ? bara qabsoo isaanii Mormitoonni har’a jiran bara sanas ni jiru. tokkummaa dhabuu isaaniin Bilisummaa dhabaniiru ? akkamiin rakkoo wal fakkaataa kana irra aanan ?
KUTAA 2FFAATTI  itti deebina . HORAA BULAA !!!!!!!!!!

Godina Shawaa Lixaa Magaalaa Ambootti FDG Qeerroo Dargaggoota Oromootiin bifa harawaa fi qindawaan itti fufe.

Bitootessa 24/2014 Godina Shawaa Lixaa Magaalaa Ambootti FDG Qeerroo Dargaggoota Oromootiin bifa harawaa fi qindawaan itti fufe. Qeerroon baratootni Oromoo dhaabbilee barnootaa olaanoo biyyatii Yuunivarsiitootaa fi koolleejjota garagaraa irraa eebbifaman kanneen baay’inni isaanii 100 ol ta’aniin haala qindoomina qabuun qabsoon hojii dhabdoota baratoota Oromoo sadarkaa barnootaa digirii jalqabaa fi dipilomaa qabaniin egaale jira.
Gootootni Qeerroon dargaggootni Oromoo biyyaa abbaa keenyaa Oromiyaa badhaatuu keessatti hojiidhabdee taanee, jiruuf jireenyaan dararamaa jiraacha jirra, jechuun Wajjiraa bulchiinsaa Godina fi Wajjiraa komishinii Poolisii Godina Lixaa Shawaa fulduraatti walitti qabamuun gaaffii isaanii qindeeffatanii bulchiinsa godina lixa shawaatti yeroo dhiyeeffatanitti hojjetootni ergamtuun sirna Wayyaanee godinichaa bulchaan Godinaa waan hin jirreef yeroo inni jiruttii gaaffii keessan isin irra fuudhamaa malee ofii keenyaa deebisuu hin dandeenyu jechuun deebii sodaan guutame kenaani jiru.
Komishiniin Poolisii Godina Lixaa Shawaas gaaffii keessan kan nuti deebisuu hin dandeenyu bulchaan godinaas hin jiruu jechuun namni gaaffii hojiidhabdoota baratoota Oromoo keessuummeessuu dhibamuun biyyaattiin mootummaa mataa ishee kan hin qabne ta’uu kan mul’isuu ta’uun ifatti saaxilamee jira. Mootummaan Wayyaanee fi ergamtuun Wayyaanee gaaffii dargaggoo Qeerroo Oromoo jalaa lafa seentu dhabdee muddama cimaa keessa seentee jiraachuun hubatame jira. Boodarraan erga deebiin kun baratoota Oromoo barnoota xummuraanii hojii dhabanii jiruuf jireenyaan dararamaa jiran kanaaf kennamee boodaa komishiniin Poolisii godina Lixaa Shawaa fi humnoonni basaasaa wayyaanee baratoota Gaaffii Mirgaa dhiyeeffatan gooluuf poolisoota fi humna waraanaa hidhachiisuun dorsisanii addaan bittineessuuf yaalii godhamee Goototni baratootni Oromoo nuti mirga keenyaa falmachuuf baanee waan ta’eef dorsiisaa, hidhaa, du’aaf illee duubattii kan deebinu hin se’iina, gaaffii kenyaa nurraa fuudhaa nuf deebisaa, yoo kana hin gootaan ta’ee biyyaa gadhiisaa abbaan biyyaa dhufee biyyaa fi nuyi uummata isaa seeraan haa bulchuu jechuun afaan qabachiisaan.
Humna tikaa fi baasaasaa Wayyaanee godin Lixaa Shawaa kan ta’ee kan yeroo hedduu ilmaan Oromoo bakkota garaagaraatti hisiisaa, ajjeesisaa, fi biyyaa irra arii’achaa ture namni maqaan isaa “Leejjisaa Jootee” jedhamuu uummata doorsisuun   walga’ii seeraan alaa walitti qabamtan hundii keessan iyyuu ni hidhamtuu jechuun ergama diinummaa isaa bahuuf yaalii godhullee goototni sabboontotni qeerroo dargaggootni Oromoo mirga keenya kabachiifachuuf gaaffii karaa nagaa fi dimookiraasii dhiyeeffachaa jirruuf duubatti hin deebinu ati mataan kee seeraatti dhiiyachuu qabda malee nu shororkeessuu hin dandeessuu jechuun dura dhaabbatan. Komishiniin Poolisii Godinichaa baratoota tasgabbeessuuf yaalii godhullee jechootni dabbaloota Wayyaanee akka ergamticha diinaa ”Leejjiisaa Jootee” keessa ba’uu dhiiga kan nama danfisuu ta’uu, baratootni ifatti dubbachuun gaaffiin mirgaa hojiidhabdummaan walqabatee ka’ee kan itti fufuu fi hin dhaabbannee ta’uu hubachiisuun Gaaffii har’a kaasaan kanas lafa bulchiinsii godinichaa jirutti itti fufinsaan fulduratti kan dhiyeeffatan ta’uu murteessuun kan gargar bahan ta’uun ibsamera.

Biyyi “Tophiyaa” jedhamtuu Ummata oromoof mana gabrummaati!!

By Miliyon Taddesse 
Akkuma hundii kenyaa senaa irraa hubannettii waggaa dhibba tokko duraa ummantii oromoo ummataa biyyaa mataa isaa qabuu,Sarara dangaa bekkamaa kan qabuu fi Sirnaa dimokratawaa fi sirna dimocrasii hammayyaaf bu’ura kan ta’ee sirna gadaa jalattii kan bulu turee.akkuma senaan dubattuttis yeroo sanatti ummatnii habashaa yeroo dheraaf qabenyaa oromoo samichaa fi ummataa oromoo balessuuf biyya oromoo cabsanii senuu dhaf deddebisanii oromoo irratti waraaana banaa akka turani dha.
waggota heddu dhaaf biyya oromoo cabsanii waan seenuu hin dandeenyeef habashotni bargamaa ce’u dhaan maqaa amantatiin qabatanii meshalee hammayya fi loltota biyya alaa irra gargaarsa argachu dhan lolaa hamaa biyya oromoo irratti banu dhaan ummata oromoo heddu galafataaniruu. Gototni ummata oromoo yeroo sana garuu yeroo dheraa sana kessattii gara bargamaa ce’anii gargaarsa biyyota alaa tokkollee osoo hin gafaatin Eboofi gachanaa qofaan  waranaa habashota kan meshaa hammayyaafi loltoota hammayyan durfamee duraa tokkummaan dhabbachuun biyya isaa cabsanii akka hin seennee ofirraa ittisuu dhaan debisaa ka turee akka ta’ee senaan akka gaarittii nuuf himaa.Ummatni habshaa waggota dheraafis gargaarsaa meshaa ammayyafi loltota biyya alaa dhaan fayyadamanille dangaa oromoo cabsanii senuuf hin dandenyee turee.Gototni oromoo habshota meshaa hammayyan waraana itti banan osoo hin sodaatiin yeroo dheraaf duraa dhabbatanii ofirraa ittisuun biyya isanirra dinota isanii kana debisaa turani. ummatni oromoo yeroo sanaa haaluma kanaan osoo jiraatuu, bara jarraa 19ffa keessaa waraannii habashaa namtichaa minilik hitlar Afrikatiin durfamuu meshaa ammayyaafi  loltota ammayya akkasumas qesota habshaa taabota fi fannoo bachisee maqaa amantiitiin biyya oromoo cabsee senuun biyya oromoo gabrummaa  jalaatti darbe.Akka seenan himuttis waraannii minilik bofa gurrachaa kun ummataa oromoo hedduu fixeera.
Dhirota keenyaa kuma heddun lakkawwaman harka mirgaa irraa ciruun mormatti rarraseera,dubartota kenyaa kuma heddun lakkawwaman halaa sukkannessan harmaa irraa hamsiseera ykn cirsiseera ,qabenyaa oromoo samsiseera,Aadaa,afaani fi enyummaan oromoo akka baduu godheraa,ummataa habashaa biyyaa oromoo kessaa akka faca’anii fi akka Oromoo to’ataan tasiseera,Loon oromoo dhukkubaan akka dhuman summii itti naquun loon oromoo ficcisisee oromoon belaan akka dhumu tasiseera ,walumaa galattii bay’inni ummata Oromoo miliyona 10 irraa garaa miliyona 5tii akka hir’atuu tasiseera.Egaa bara Sanaa irraa egalee hangaa har’aattii  biyyii “Topiya” jedhamtuu gutummaattii ummata oromoo kan dur biyya mataa isaa qabuu turee irraa fudhattee; manaa gabrumma,mana hidhaa ,manaa enyummafi Aadaa isaa tuffattuu,manaa afaan isaa hacuccu, mana ilmaan isaa  hidhaatti uggurtu,manaa ilmaan isaa ajjestu,mana ilmaan oromoo akka binensaatti ilaaltuu, mana ilmaan isaa lafaa isaa irraa buqqistuu fi mana biyya isaa irra arituu  akka tatuu  tasiseera. Biyyii tophiya jedhamtu kun egaa wagga dhibbaa duraa humnaan kan ijaramtee ta’uu irra darbee ,yeroo Sanaa  egalee hangaa har’aa ummataa oromoo kan hirarsaa jirtuu tatee itti fufteetti,oromiyaan habashaafi Afaan habashotaatiin weraramtee jirti.Ummatni habashaa dinumaan isaan oromoo irratti qaban yeroo Sanaa kan egalee haa ta’u malee yeroo amma daranuu jabatee ittumaa calaa kan dhufaa jiruu ta’aa jira. Har’aas biyya Topiya kessatti Oromoon afaan bafatee maliif dubbata, maliif mirga isaaf falmataa,maaliif ani oromo ofiin  jedhaa,oromoon gadi anaa ta’ee jirachuu qabaa ilalchii jedhuu karaa habshotaan ittuma dabalaa demaa jirachuu isaa ifattii argaa jirraa.waraanni ilmaan habshaa kessattuu Yeroo dhihoo kasee  bektotaa oromoo warren wa’ee rakko fi dhimmaa oromoo  addunyaatti ibsaan irratti bananiifi har’aas waraanni isaan enyummaa oromoo balessuuf karaa karaan nurratti banaa jiraan waan bay’ee nu barsisaa jiraa .Holollii oromoo maqaa balleessuu enyummaa oromoo dhabamsisuuf media warren ilmaan habshaan gaggeffamaa jiruu wanni ibsuu Oromoon biyyaa Tophiyaa kessattii dinaa malee yoomiyyuu firaa akkaa hin qabnee ta’uu sirritti ifattii nuuf himaa jira.Egaa kunii ummatta oromoo hundaaf bilbilaa dammaqinsaattii jedheen amana .bay’een kenyaas akkaa dammaqnu  kan nu tasisee ta’uu nan amana .Dabalatanis gabrummaa ummataa kenyaa irrattii umrii dhereffataa jirtuu kanaaf tokkummaan oromoo furmaataa isaa dhumaa akkaa ta’ees bay’een kenyaa dulaa habashotaa kana irraa hubannerra jedheen amana.
Egaa kanumaan wal qabatee Jaarmiyotni  maqaa oromootiin bakkaa adda addaatti biyya kessatti  ijaramaa jiranillee yeroo dhihoo dhaa as  waranaa ilmaan habashotaatin ummataa oromoo irratti banamaa jiruu irraa waan bay’ee hubachaa akka jiran abdiin qaba.  Biyya tophia kessatti habshoota waliin tanee wayyanee Angoo irraa busnee sirna warraaqsa dimokrasi dhuga dhabne mana tokko jalaa jiraanna jedhani maqaa adda adda dhan achii ba’anii of gurmessun diina ofitti dabarsanii of kennuu akka taateen huba dha.
Mee akkamitti oromoon ummataa akka dinaattii isa ilaaluu ,ummataa afaan oromoo dhagaahuu hin barbaannee,ummataa qabenyaa oromoo samuuf kaatu,ummataa enyumaa oromoo tuffatu fi ummataa enyumaa oromoo balessuf irriba dhabee bulu ,ummataa afaanfi Adaa  kan mataa isaa namarratti fe’uuf deemu waliin gara fulduraatti akkamin jirataa? Biyya tophiyaa jedhamtuu kana jalatti mee oromoo isa kamtuu habashoota waliin gammachuun jirataa? Mee magalotaa Gurguddoo oromiyaa kessaa afan ba’inaan dubbatamaan kan hubatee arge jiraa? mee magalota gurguddo oromiyaa kessa qabenyaa gurgudda kan qabu ykn kan to’atee jiru saba isa kam akka ta’ee kan hubatee beeke jiraa? mee magalota gurguddoo oromiyaa kessa bay’ina sabota biraa garamitti akka demaa jiru kan hubatee bekee jira? mee magalotaa oromiyaa kessa bay’ina manneen barnoota afaan amaraa meqaa akka ta’aan kan hubatee bekee jiraa? walumaa gala mee oromiyaan garaamitti  akka demaa jirtuu kan hubataa jiruu jiraa? Mee dhimmi kun furmaataa kan argatuu biyyuma Tophiyaa jedhamtu kana jalatti sirnuma wal fakkataa amma jiruu dhabuun  ni ta’aa? Kana hundaa akka gaffittan dubbistota barruu kanaaf dhisee darba.
Oromoon gafa mammaku akkas jedha “Dhagaa ykn gomjii  jijjiraniif ittoon hin mi’ooftuu” .Oromoon gafa mammaku sabaaba tokkorra ka’ee malee callisee miti kan mammaku.Dhimma Oromoo gabrumma jalaa basuu irratti yeroo hojjennuu walirra faffagaatani dhabaafi kayyoo jijijjiruu osoo hin taanee  dubbiin dhaabuma tookko jalatti tokkummaan kayyoo ganama dhabbataniif cimsanii hojjechufii toftale Oromoo gutummaattii gabrummaafi saamicha jalaa baasuu  danda’uu irrattii hojjechuu dha. Dhimman kana jedhefisi, warri kara filannoo naga qabsoofne sirnuma feeralizimi kan amma jiruun walfakkata umnee ummataa habashaa waliin jiraanna jedhaani jarmiyaa maqaa oromotiin bakka adda addatti dhabuun sammuu ilmaan oromoo gara meqatti adda ciccirani burjaajessaa jiran kun utu gadi ta’anii bektotafi qabsa’ota oromo mara waliin mari’atani bakka tokkotti dhufanii qabsa’ota Oromoo walfirfirsan tokkomsanii tokkumman waliin qabsa’uf wali galte utu umani gari dha jedhen amana .Akkaataa amma dema jiraniin garuu jalqabummarra rakkolee gurguddo oromo qunnama jiran akka wali galatti kan hubacha jirru ta’uun waan wal nu mormisissu waan hin taanee dha. Jalqabarratti waan itti yaadamu qabu ilmaan  oromoon hundi ykn garri caalaan gaffiin isaa gaaffii koloniifi gaffii mirga abbaa biyyummasaati male gaffii lammumma topiyaa kadhachuu miti ,gaffii lammuumma Tophiyaatin jiraachuu miti.Biyyi Tophiya jedhamtu kellessas har’as boris Oromoof mana gabrumma YKN mana hidhaa dha.sirnuma cunqursa darbefi amma jirun kan wal fakkatu jala jirachuu miti kan dhigni ilmaan oromoo heddun dhangala’efis. Ummatni oromoo ka barbaadu  biyya oromo irra waggaa dhibba duraa humnaan fudhatamte debifachu dha. Biyyaa dangaa mataa ishee qabduu,biyyaa,Aadaa fi afaan qulqullu kan mataa ishee qabduu,biyyaa sirna dimocratawwaa gadaatioin bultu debifachuu barbaanna..Lammumman Tophiya oromoof fakenya gabrumma dha .Kanaaf egaan waa hubachuu qabnuu heddun Oromoo biyya topiyaa dimokratofte ijaruuf fedhii qabaate  kutannoon kan qabsa’uu waan jiru miti .Yoo jiratees bay’ee murasa ta’u mala. Oromoon waggaa dhibbaa ol gabrummadhuma jala jira ,Aadaa fi Afaan isaa akka tuffatamu ,afaan isaa dubbachuuf akka qana’uu kan gosisee biyya tophiyaa jedhamtu kana.hanga har’as motumman habashotaatu Oromoo irratti waljijijjira malee oromoo irraa gabrumman  jijjiramee hin beeku .hala kanan gara fulduraattis hin yaadamu, gidira oromoo amma kessa jiruun waan wal fakkatu irran kan hafee jechudha .Sabaaf sablammota biroo waliin tanee qabsoofne  erga wayyanee angoo irra busnee boda  sirna federalismi dhuga biyya Tophiya  kan mirgi sabaaf sablammota hunda kessatti kabajamu umne oromoon angoo irra akka ba’u gona jedhaanii yaduniiyyu gowumma natti fakkaata.Akkuma nuti oromoonni akkas jenne yadnuttti sabootni YKN dinotni oromoo warri nuti wajjin tanee qabsoofna jennu  toftaa mata isanii baafachuuf  cisanii hin bulani(waan dabaa yaduuf habashan ciste bulte hin beektu) .waggaa 22 lama shira wayyaneen ummata oromoo irratti rawaattee seenaa hundi knyaa  beknu fi kan yoomuu nu kessaa hin baanee dha.
Sabaaf sablammotni biyya tophia kessa jiran kamiyyu ol’antumma saba isaani barbadu. Kanaaf callisani oromoon gafaa gara angotti deemu oromoo dhimma ofirratti ilaalaniif hin qabani.kuni waanumaa hubachaa jirru dha .warreen habashaa lolli ykn qabsoon isaani inni guddaan yerooo ammaa wayyane irratti osoo hin taanee oromoofi Oromummaan akka tasuuma baduu akka tasuuma garaa angoo jedhamtutti hin siqnee dhorkachuu dhaaf halkan guyyaa qabsaa’aa jiru. Warren wayyanees lolaa habshootnii Oromoo irratti banaa jirtuu cimsitee akka deggertuu hundii kenyaa waan hubanne dha.Egaa mee firumman biyyaa Topiyaa jedhamtu kun Oromoof Gatii mal baasaa?
ilmaan “Minilik” amalli isaani bekamaa dha. Innis, biyya tophia jedhamtu biyya saba tokkoo ,Biyya Aadaa tokkoo qofaa qabdu fi biyya ummatni hundi afan tokko qofa  itti dubbachuuf dirqama qabu jedhanitu kan yaadan. kana debisufidhas kan halkanif guyya carraqaa jiran.kanaf ammo yomuu harka hin kennani . kanaaf baruuf ammo FKN yoo fudhanne warreen habasha(warren amara) wayyanee kan isaan itti cimsaani balaleffachaa jiran   ”siyaasni sanyii irratti hunda’ee baduu qabaa ykn yezer politica Metfat alebet  ” jedhanitu .kana jechuun maal jechuu dhaa? Gaffi isaa isinifan dhisaa. Kanaaf Hundi kenyaa garamitti akka demaa jiraan waan hubanne dha.
                                                Ergaa kiyyaa
Kan nu baasuuu waal qoduu osoo hin tanee tokkummaa jabessuu. walirraa fagachuu osoo hin tanee walitti dhinyaan mari’achuu. bakka adda addaatti wal qoduu osoo hin tanee kan kayyoo ganamaaABO jalatti wal gurmeessuu. Dhaba kenyaa(ABO) kan ijii hunda kenyaa akka banamtu taaasisee har’aan gahee jiruu kana irratti hololuu osoo hin taanee waan danda’amu hundaan jajjabeessuu,humnaafi beekumsa qabnu hundaan kessatti hirmaachuu. Wal Abaaruu osoo hin taanee wal jajjebessuu,wal mararfachuu,waliin dhabbachuu,ta’aani walirratti hololu osoo hin  taanee ka’ani murannoon qabsoo bilisummaaf dhaabacchuu ,gumachuu.Dandii mataa ofii osoo hin taanee dandii ummatni bal’aa barbaaduu irra deemuu…….KessattuuDargaggootnii dirqamni guddan nurraa jiraa.Galatoma
Victory For the Oppressed Oromo people!!!!
Miliyin can be reached at Miliyontaddesse@gmail.com

=>

Concern mounts over humanitarian crisis in Lower Omo, Ethiopia

The Gibe III dam is set to destroy the livelihoods of hundreds of thousands of people.
The Gibe III dam is set to destroy the livelihoods of hundreds of thousands of people.
© Survival
Politicians in Europe and America are adding their voices to the international concern about the Gibe III dam and associated irrigated plantations. The projects will have a catastrophic impact on one of the most culturally and biologically diverse places on earth.
The Lower Omo river valley in Ethiopia and Kenya’s Lake Turkana are home to 500,000 tribal people and renowned UNESCO World Heritage sites on both sides of the border.
Italian MEP Andrea Zanoni has asked questions in the European Parliament about the human rights violations surrounding the projects. He has also addressed the involvement of the Italian company Salini Costruttori, which is building the Gibe III  dam in the Lower Omo.
Lord Jones, a British parliamentarian, has asked questions in the UK Parliament about the use of funds provided by the Department for International Development (DfID) in these forced evictions.
Mark Durkan, a British Member of Parliament, has also written to DfID directly on the subject.
The Kwegu are one of the tribes of the Omo valley.
The Kwegu are one of the tribes of the Omo valley.
© Survival
International Rivers has released a video that illustrates how the Gibe III dam, together with the associated sugar, cotton and palm plantations, poses serious hydrological risks to the region.
The projects will also have extreme human costs, by destroying the fisheries, grazing grounds and sophisticated farming systems on which the region’s indigenous inhabitants depend. 
Human Rights Watch has created a set of compelling infographics using satellite imagery, which shows the rapid rate at which these landgrabs are taking place.
Survival and other NGOs have repeatedly denounced the forced eviction of hundreds of Bodi and Kwegu from their homes into resettlement camps, as the government seizes their best agricultural lands to convert into large-scale commercial sugar cane plantations.
International donors such as the United States Agency for International Development (USAID) and DfID have repeatedly failed to investigate the crisis in the region, despite receiving consistent accounts of serious abuse. 
However, the US Congress last month exposed USAID’s cover-up of the situation by legally requiring that US taxpayers’ money not be used to fund forced resettlements in Lower Omo.
The British government, however, has yet to introduce similar safeguards and to explain if and when it will apply its ‘Good Practice Guidelines and Principles Regarding Resettlement.’

Monday, March 24, 2014

The continuing of Human Rights Violation against Oromo people

 By Kiyyaa Gonfaa
Kiyya Gonfaa

  Over the past 22 years, the TPLF-led and dominated Ethiopian government, has imprisoned tens of thousands of oromo political opposition and citizens, . As the result of the government’s repressive policies, thousands of innocent citizens have been languishing in prisons and secret camps and many have been severely tortured and killed. Others have been abducted and made to disappear. Hundreds have been murdered in broad day-light. Well respected human rights organizations such as Amnesty International, Human Rights Watch, and the US State Department’s own annual reports have documented rampant arrests,tortured and Extra-judicial killings and disappearances (hidden assassinations) and other human rights abuses by TPLF government.today, there are more than 30,000 Oromos jailed and being torturing in Ethiopian prison centers being suspected of Oromo Liberation Front (OLF) members and supporters and Prominent Oromo individuals, civil servants,teachers and students, farmers are being murdered, detained, kidnapped, displaced and harassed for no crime committed.

   The TPLF-led regime mainly targets the Oromo people and oromia because of the economic resources and political resistance. Now a days, there is no single independent media in Ethiopia.News papers, websites,bloggs have been closed by the government. In addition oromo Journalists and activists have suffered for the last 22 years under TPLF because of their peaceful struggle for justice of Oromo people in Ethiopia.
 
Today, the Oromo people can’t live in their own country and on their own land ; they are unable to cultivate, trade, produce and study in peace and freedom,the farmland which the oromo people used for centuries to produce different crops to meet their dietary needs has been taken by the Tigray People’s Liberation Front (TPLF) led Government of Ethiopia and leased to the foreign transnational companies and states to produce food for exports. This massive land grabs targeting tens of millions of acres of land in Oromia,Gambela and Benishangul regional states for the benefit of private investors and for the interests of foreign states, violate the rights of our people by depriving their rights of livelihoods, restricting their access to natural resources, and exacerbate poverty, hopelessness, insecurity and loss of their cultural identity. It will also accelerate eco-system destruction and the climate crisis which affect the future generetion.

Being educated can be a risky business in Ethiopia especially if you are from ethnic group of Oromo. Students and teachers, are often among the most politically active elements of society, and are frequent victims of human rights violations including extrajudicial killings, arbitrary arrest, and denial of freedom of association and expression.
 
 Oromo refugees and asylum seekers who escaped such gross human right violation and dispersed to neighboring countries like Kenya, Somaliland,sudan and Djibouti are being abducted and forcefully sent back to Ethiopia by TPLF security agents (NISS) who are working crossing the border in Kenya, Somaliland, sudan and Djibouti . The TPLF security forces(NISS) hunting down prominent oromos by crossing the international border to take them back to Ethiopia and locking them in prison for the rest of their lives- or killing them (hidden assassination), as a number of international Human right organizations repeatedly witnessed in their reports, those who sent back to Ethiopia were being tortured, sentenced and murdered in Ethiopian prison.the recent detaintion of Engineer Tesfahun Chemeda in the kalliti prison center, held in solitary confinement, with no access to medical treatment and severe beatings for nearly two years which resulted in his death in August 2013 in such inhuman way is witnessing the continuity of TPLF government targeting and hunting down of highly qualified Oromo elites and nationalists. Tumsa roba katiso, Chala abdela, Nami abdela are the recent kiddnaped persons by NISS from neighbouring country.

    Therefore, this all systematic genocidal war waged on the Oromo people needs an urgent solution and needs an urgent intervention from all sectors of the Oromo society , oromo political organizations ,oromo nationalists and oromo activists to stand up together and fire up the struggle to bring an end to this era of darkness and genocidal in Oromia.

Egypt says cooperation continues with Ethiopia on Nile Basin projects


Egypt is looking into the possibility of moving Congo River water to the Nile basin; this is an arial view of the semi-functional Inga dam on the Congo River, Oct. 22, 2006. On March 20, the World Bank's board approved a $73 million grant to help the Democratic Republic of Congo develop an expansion of the dam.


AUTHOR                                        TRANSLATOR(S)Tyler Huffman                                 Walaa Hussein

CAIRO, Egypt — In an exclusive interview with Al-Monitor at his office in Cairo, Egyptian Minister of Water Resources and Irrigation Mohamed Abdul Muttalib said that Egyptian support for technical cooperation projects for the development of the Upper Nile have not stopped. According to him, Egypt is continuing with its bilateral projects in Tanzania, Uganda and South Sudan, and even in Ethiopia. However, because of legal problems, it is a different matter when it comes to the cooperation projects that were being carried out under the umbrella of the Nile Basin Initiative. Abdul Muttalib noted that his ministry is determining whether it is physically possible to link the Nile and Congo rivers; the legal dilemmas of linking the two rivers are being left to legal specialists.


The interview follows:
Al-Monitor:  How do you see the future of cooperation at the technical level between Egypt and the Nile Basin countries, and with Ethiopia specifically? What are the most prominent joint projects for the development of the Upper Nile that are still ongoing? What projects have stalled after Egypt froze its membership in the Nile Basin Initiative?
Abdul Muttalib:  Cooperation is continuing, and this is a very positive thing with regard to the future of Egypt's relations with the Nile Basin countries. Evidence of the continuation of this cooperation was translated in a practical way during my recent visit to Uganda to open well projects to provide a number of areas with drinking water. This came as part of an Egyptian program, granting $4.5 million to remove weeds and build berths for fishermen on the shores of Lake Victoria, to make fishing easier. And Ugandans in the region are very grateful toward the Egyptian government and the Ministry of Irrigation. There are similar agreements with the Tanzanian government, and we are working on preparing to open a number of wells to provide clean drinking water in underserved areas. Moreover, we are working to ensure these wells operate on solar power, to save them expenses, and instead of having to be manually operated. We are also working with Congo on a number of new bilateral projects.
There is also a good level of bilateral technical cooperation with South Sudan. This includes building a group of dams in the southern states. The Egyptian Arab Contractors Company is working to implement a number of well-digging projects, to provide clean drinking water to the areas that have no water. We will soon announce a ceremony to open a set of these wells and to hand them over to the South Sudanese government to solve the problems with drinking water in some regions. There is also a project sponsored by Egypt to create small dams to control the flow of rainwater in South Sudan.
And even with regard to the Ethiopians, bilateral cooperation has not stopped. Training courses for Ethiopian engineers at the Egyptian Ministry of Irrigation are ongoing. The latest batch of these Ethiopian cadres recently graduated from the ministry's training center, and they were given certificates in a ceremony that I attended personally, along with the Ethiopian ambassador in Cairo, Mahmoud Dardir. This confirms that the technical cooperation projects between Egypt and all the Nile Basin countries are ongoing, and we will continue to support the development of the Nile Basin, even with regard to Ethiopia. We have no problem with continuing discussion and cooperation [with Ethiopia], and we consider this to be the [way toward a] solution.
Al-Monitor And what about the projects that stalled after Egypt froze its membership in the Nile Basin Initiative?
Abdul Muttalib:  As I mentioned, none of the bilateral cooperation projects with the Nile Basin countries have been stalled, even with Ethiopia. We are working with the latter on a new experiment lab, as part of the activities of the Hydraulics [Research] Institute, to predict flooding. And we have no problem entering into bilateral partnerships with them for technical cooperation regarding the Nile Basin region. Yet the proposed projects that fall under the umbrella of the Nile Basin Initiative are stalled due to legal issues relating to our current position toward the Initiative, and thus we cannot work on these projects at the current stage.
Al-Monitor Does the government of Ibrahim Mehleb have a different perception of the Renaissance Dam crisis, or will it follow in the footsteps of [former Prime Minister Hazem] el-Beblawy?
Abdul Muttalib:  Obviously the positions are the same. We are talking about our rights — our rights to the Nile waters. No one disagrees on this issue, and the position will not change with a change of governments.
Al-Monitor A recent decision by the Egyptian government opened the door for the export of rice. Does this decision increase the burdens on the Ministry of Irrigation, which complains about the amount of water this crop uses, and given that the decision also increases annual water allocations for the summer agricultural season?
Abdul Muttalib:  Until now, the door has not been opened for the export of Egyptian rice. There has just been talk about a study for the decision, and it has not been ratified. The problem is that [this decision] would encourage farmers to heavily cultivate rice, despite the specified annual allocations for this crop, and [rice cultivation] consumes large amounts of water. We have a crisis concerning violations by farmers who are cultivating an area nearly twice the size of the 1 million feddan [1.038 million acres] that the government permits them to cultivate annually. And for each extra feddan of rice that is cultivated, this means that three feddan of corn are not cultivated, since the use of the water released from the High Dam is previously specified according to needs decided for each agricultural season. For this reason, the state increased the prices paid to farmers for corn, reaching nearly 340 Egyptian pounds per ardeb [$8.69 per bushel]. This will encourage farmers to work to increase the cultivation of corn instead of rice. The problem relating to export Egyptian rice involves the [high consumption] of water.
Al-Monitor:  Did Egypt falling below the water poverty level coincide with the preparation of plans to search for alternate water resources other than the Nile?
Abdul Muttalib:  Of course, we have projects for using all alternatives, whether groundwater or agricultural drainage water, after it has been treated for reuse. There are also seawater desalination projects using modern techniques, and they are currently being used in some coastal areas.
Al-Monitor:  Egypt has multiple underground water reservoirs, the largest being the Nubian Rock reservoir. Why doesn't [the state] rely on these reservoirs to solve the water shortage problem?
Abdul Muttalib:  We will be very cautious when it comes to using groundwater, because extracting this water is very costly. Moreover, we will work to restore this water in places where it is used, according to regulations in order to preserve these reservoirs, especially since Egyptian underground water reservoirs are nonrenewable. We are working very hard and we have many places where we have established agricultural development projects that depend on groundwater to [meet] the goals of the development plan. There are 150,000 feddan [156,000 acres] in Farafra that are irrigated by groundwater, and we are working to cultivate areas in the New Valley [governorate] that will entirely rely on groundwater. Furthermore, there are integrated agricultural projects in Egypt that we are establishing through relying entirely on groundwater.
Al-Monitor:  Prime Minister [Ibrahim] Mehleb announced that he will abstain from drinking bottled water, stressing his confidence in drinking water originating from the Nile. However, from time to time there have been crises in rural areas related to water pollution at drinking water stations that draw from the Nile. What is your comment?
Abdul Muttalib:  Personally, I drink tap water. At home I don't use bottled water, and I only use a normal filter. Thankfully there have been no problems and things are fine. But with regard to the recurrent crises, there are some things that cause water pollution problems in certain areas. For example, regarding the recent crisis in Kafar El-Sheikh and Al-Bahira, the problem was related to contamination from sewage or industrial water, and this is an accumulation of old problems. We have started to work on ending these sources of pollution, through closing four factories and companies along the Nile that were not abiding by the laws that prohibit dumping contaminated materials into the Nile. There is also cooperation with the Ministry of Housing to end the crisis of sewage overlap [with drinking water lines] and its effect on the quality of drinking water. We are working to propose new sewage plants, considering that this is the hope [for solving the crisis], and it is not acceptable to neglect the issue of Nile drinking water being contaminated with industrial and sewage water.
We are working to close any drinking water stations along the Nile where the water quality is affected by any pollutants, and periodic reports are carried out to check the quality of Nile water from drinking water stations. This is done through a number of government agencies, including the Ministry of Health, the Ministry of Environment, and the laboratories affiliated with the Water Research Center of the Ministry of Irrigation.
Al-Monitor:  With regard to the project to link the Congo River to the Nile, why has the Ministry of Irrigation changed its position on this project, from categorical rejection given that it is incompatible with international principles that stipulate not moving water from the Nile Basin to any other basin, to agreeing to participate in studies on this project that will be conducted by an Egyptian businessman?
Abdul Muttalib:  First, I want to make an important clarification, I have never changed my position toward the issue of the Congo River [project]. Recent announcements have noted that we are studying the project from a technical standpoint, and working with the team of Dr. Ibrahim al-Fayoumi in the framework of technical studies regarding the feasibility of the project. Meanwhile, other matters relating to international laws are not the prerogative of the Ministry of Irrigation. We will only work on putting in place a concept and design to determine the possibility of executing such a plan. We will leave the other matters to specialists and concerned parties, to study its legality. We did not change our position on the project. We are going through a period that requires us to support anything that could work to increase our share [of water], even if by a single drop. 

=>al-monitor

Sunday, March 23, 2014

ኣሳ ጉርጉዋሪ ዘንዶ ያወጣል

በያህያ ጀማል 
የነፍጠኛው ገዢ መደብ ርዝራዦች በተቻላቸው ኣቅም ሁሉ ኦሮሞና ኦሮሞነትን ለመፋለም ተሰማርተዋል። የመንግስትን ስልጣን ይዞና የነፍጠኛውን የበላይነት ተክቶ ኣገር እየመራ ያለው ወያኔ ኢህኣዴግ ቢሆንም የነርሱ ዋነኛ ጠላት ግን ዛሬም ስልጣን ኣልባው ኦሮሞ ሆኖ ቀጥሏል። የወያኔ ኢህኣዴግ መንግስት ኦሮሞን ጨምሮ የብሄር ብሄረሰቦችን ማንነት ኣምኖ መቀበሉና ይህንንም (በመጠኑም ቢሆን) የሚያረጋግጥ ፌዴራላዊ ስርኣት መዘርጋቱ ያበገናቸው የቀድሞው ኣሃዳዊ ስርኣት ናፋቂዎች ኣማራ ነን ብለው ኣፋቸውን ሞልተዋ እንደ ኣማራ ብሄር ቆመው ከመከራከር ይልቅ ዛሬም በ ‘ኢትዮጵያነት’ የማስመሰያ ካባ ነጻ ህዝቦችን መልሰው መዳፋቸው ስር ማስገባት ከማለም ኣልቦዘኑም። ዛሬም የኦሮሞው፣ የትግራዩ፣ የሲዳማው፣ የቤኒሻንጉሉ፣ የሃዲያው ወዘተ ማንነት በራሳቸው ማንነት ታፍኖ፣ ቁዋንቁዋቸው በኣማርኛ ተተክቶ ኣማራ ሆይ ማረን ብለው ኣጎንብሰው ኣንዲያመልኩኣቸው ከማለም ኣልተመለሱም።
እነዚህ የነፍጠኛው ገዢ መደብ ኣተላዎች በነርሱ እኩይ የስልጣን ጥማትና በሌሎች ላይ በሚያሳዩት ንቀት ሳቢያ ኣማራውን ሁሉ ኣንድ ላይ ደምረን እንድንጸየፍ ወይም እንድናወግዝ ይፈልጋሉ። በርግጥ የተከበረው የኣማራ ህዝብ እነዚህን ከኣብራኩ የወጡና ለሌሎች ሰላምና ነጻነት ጸር የሆኑትን ልጆቹን ገስፆ የማስታገስ ሃላፊነት የወደቀው ከማንም በላይ በገዛ ትከሻው ላይ መሆኑ ኣይካድም። ኣንዳንድ መረን የለቀቁ ተማርን ባይ የኣማራ ተወላጆች ጭራሽ በነርሱ ብሶ ‘ኦሮሞ ወደ ኢትዮጵያ የገባው በ16ኛው ክፍለ ዘመን ነው’ እያሉ ኣደገኛ ድፍረት እያሳዩን ናቸው። የተከበረው የኣማራው ህዝብ እንዲህ ባለው ኣደገኛ ድፍረት ውስጥ እጁን ከማስገባት ኣንዲቆጠብና የህዝብ ለህዝብ ክብራችንን እንደጠበቅን እንድንዘልቅ እየተመኘን ከመዘዘኞቹ ባለጉዳዮች ጋር የታሪክና የፖለቲካ ሂሳባችንን ለማወራረድ እንገደዳለን።
የኣማራው ሊህቃን ስለ ምኒልክ ጭፍጨፋና ስለ ኢትዮጵያ ኢምፓየር ኣመሰራረት ኢ ፍትሃዊነት በተነሳ ቁጥር እሱን ትተው ዘለው ቂብ የሚሉት በ16ኛው ክፍለ ዘመን ታሪክ ጉዳይ ላይ ነው። ለምኒልክ ጉዳይ ምኒልካዊ ምላሽ መስጠት ተስኖኣቸው ሃራምባና ቆቦ የሆነ ነገር መዘባረቁ ይቀናቸዋል። ምኒልክ የራሱን ኢምፓየር ለመመስረት ሲዘምት ኦሮሞውንና ሌላውን ብሄር ጨፍጭፏል ኣልጨፈጨፈም ነው ጥያቄው። ምላሹም ኣዎን ጨፍጭፎ ነበር ወይም የለም እልጨፈጨፈም ነው። ከሁለቱ መልሶች የተያዘውን ይዞ በጭብጥ መከራከር ያባት ሆኖ ሳለ ሮጠው 16ኛው ክፍለ ዘመን ላይ ጉብ ማለት ኣስቂኝ የፈሪዎች ባህሪይ ነው።
ትምህተኞቹ የነፍጠኛ ልጆች የምኒልክን ጭፍጨፋ በተመለከተ ‘ኣባቶቻችን ስህተት ፈጽመዋልና ያለፈውን ስህተታቸውን ለታሪክ ትተን በኣዲስ ወዳጅነት ለወደፊቱ የጋራ ህልውናችን እንትጋ’ የሚል በቅን የተሞላ ኣቁዋም ይይዙ ይሆናል ተብለው ሲጠበቁ ይባስ ብለው ‘ጭፍጨፋው ፍትሃዊ ነበር’ እያሉ ሽንጣቸውን ገትረው መከራከርን መርጠዋል። ይህ ኣጉል ድፍረታቸው ደግሞ የሚመነጨው ‘ኦሮሞ ወደ ኢትዮጵያ የገባው ከ16ኛው ክፍለ ዘመን በሁዋላ ነውና እንዲህ ኣይነት ወቀሳ ሊያቀርብብን ሞራል የለውም’ ከሚል የድንቁርና እምነታቸው ነው። ኢትዮጵያን የያዛችሁት በቅርብ ጊዜ ውስጥ በመሆኑ እኛ የጥንት ባለርስቶች ስንጨፈጭፋችሁ መጨፍጨፍ፣ ስንገዛችሁ መገዛት፣ ስናፍናችሁ መታፈን እንጂ ሌላ ኣማራጭ የላችሁም ሊሉን ይዳዳቸዋል። ከዚህም ኣልፎ ወራሪውን ምኒልክን ሲታገሉት የወደቁ የኦሮሞ ጀግኖችን ያላንዳች ሃፍረት ‘ከሃዲዎች’ ሲሏቸውም እየሰማን ነው። የምኒልክ ጦር ዘምቶ የያዘው መሬት ጥንታዊ መሬታችን እንጂ የኦሮሞ መሬት ኣልነበረምና በዚህ ጦርነት ላይ ኦሮሞውን ጡት መቁረጥና መስለብ ፍትሃዊና ቁዱስ እርምጃ ነው እያሉ ናቸው። ይህ ነው የመከራከሪያቸው ዋነኛው ጭብጥ።
ይህን ካልን ዘንዳ ወደ ዋናው ነጥብ እንግባ። ለመሆኑ ኦሮሞ ከ16ኛው ክፍለ ዘመን በፊት ኣገሩ ሌላ ነበር? ይህንን ኣስቂኝ ጥያቄ ለመመለስ ሲባል ወደ ጥንታዊ ታሪክ መግባት የግድ ሊሆንብን ነው። ጥንታዊው ታሪክ ስንል ቢያንስ ከኣንድ ሺህ ኣመት በፊት ስለነበረው ታሪክ ማለት ነው። ጥንታዊውን ታሪክ ስናስብ ዛሬ ኦሮሞ፣ ኣማራ፣ ወዘተ እየተባሉ በብሄር ስም ስለሚጠሩ ህዝቦች ሳይሆን የነዚህ ብሄሮች ኣባት ስለነበሩት ነገዶች ነው የምናነሳው። የቀጣናችን ጥንታዊ ታሪክ ስለ ብሄሮች ሳይሆን ስለነገዶች ነው የሚያወሳው። በነገድ ነገዳችን ስንደለደል ታዲያ ኦሮሞ ዋነኛው የኩሽ ነገድ ግንድ መሆኑን እናገኛለን። የኩሽ ነገድ የጥንታዊቷ ኢትዮጵያ (የዛሬዋን የምኒልክ ኢምፓየር ማለቴ ኣይደለም) የስልጣኔ ባለቤት ነው። የኩሽ ኢትዮጵያ ግሪኮቹ Aithiops ያሉዋት የጥቁር ህዝብ ምድር ነበረች። ይቺ የኩሽ ኢትዮጵያ ናት በመፅሃፍ ቅዱስ ውስጥ ‘ኢትዮጵያ እጆቿን ወደ እግዚኣብሄር ትዘረጋለች’ ተብላ የተጠቀሰችው። ይህ ደግሞ ከግብጽ ጀምሮ እስከ ኑቢያ ድረስ እንዲሁም በኣንዳንድ መልኩ ኣክሱምን የሚያጠቃልል የጥንት ስልጣኔ ኣሻራ ነው። በዚህ የስልጣኔ ዘመን ኣማራ፣ ኦሮሞ፣ ትግራይ… የሚባል የብሄር ኣደረጃጀት ላይ ኣልተደረሰም ነበር ብለናል። ስለሆነም ኩሾቹ ኣንደኩሽነታቸው፣ ሃበሾችም (ሁዋላ ላይ ከኩሽ ህዝብ ጋር የተዋሃዱ) እንደ ሃበሻነታቸው የራሳቸው የሆነ መለያ ታሪክ ነበራቸው። መካድ የማንችለው ትልቁ እውነታ ግን ግሪኮቹ ኢትዮጵያ የሚል ስያሜ የሰጡት ምድር የኩሽ ምድር መሆኑና ኦሮሞ ደግሞ የኩሽ ነገድ ትልቁ ግንድ መሆኑን ነው። ይህ ሰፊ ምድር ደግሞ የዛሬዋን የምንሊክ ኢምፓየር ጨምሮ ኣብዛኛውን የምስራቅና ሰሜን ምስራቅ ኣፍሪቃን የሚያጠቃልል ነው።
ኦሮሞ የኩሽ ነገድ ዋነኛው ግንድ እንደመሆኑ መጠን ማናቸውም የኩሽ ስልጣኔ ኣሻራዎች የራሱ ናቸው። ኦሮሞ ኣሁን የምኒልክ ኢምፓየር ሆና ከተመሰረተችው ኢትዮጵያ ውስጥም ውጭም ሲኖር ነበረ። ሲሻው ሲወጣ ሲሻውም ሲገባ ነው የኖረው። ምክንያቱም መሬቱ ከጥንትም ጀምሮ የነገዱ የኩሽ መሬት ነውና በፈለገው ጊዜ ለመውጣትም ሆነ ለመግባት የማንም ፈቃድ የሚያሻው ኣልነበረምና። ይህ ደግሞ በማናቸውም የኣለም ህዝቦች ታሪክ ውስጥ የሚታወቅ ህዝባዊ ኣኗኗር ነው። ኣለማችን እንደዛሬው የፖለቲካ ድንበሮች ተበጅተው ኣንዱ ኣገር ከሌላው ተለይተው ሳይታወቁ በፊት ህዝቦች እንዳሻቸው ከስፍራ ስፍራ ሲንቀሳቀሱ ኖረዋል። በዚያ ላይ ኦሮሞ ጥንት ከብት ኣርቢ ህዝብ እንደመሆኑ መጠን ለከብቶቹ ግጦሽ ፍለጋ የኣየር ሁኔታው እንደቀናው በስፋት የመንቀሳቀስ ፍላጎት ነበረበት።
በነጻ ህዝቦች ንቀት የተጠናወቱት የነፍጠኛው ልህቃን ማወቅ ያለባቸው ሌላው ትልቁ ነገር እነርሱ የታሪክ ሃብታሞች ሆነው ኦሮሞው የታሪክ ድሃ ኣለመሆኑን ነው። እነርሱ የጥንት ስልጣኔ ባለቤቶች ሆነው ኦሮሞው ስልጣኔ ኣልባ ህዝብ ኣለመሆኑንም ጭምር ማስታወስ ኣለባቸው። የኦሮሞ ህዝብ ስልጣኔ በሁለት መልኩ ይገለጻል። ኣንደኛውና ኣንጋፋው በኩሽ ስልጣኔ ስም ኣለም የሚያውቀው የጥንታዊት ኢትዮጵያ ስልጣኔ ነው። ሁለተኛው ደግሞ ከዚያ ጥንታዊ ዘመን በሁዋላ እንደ ብሄር ይዞት እስከ ዛሬ የዘለቀው ዴሞክራሲያዊው የገዳ ስርኣትና የስነ ከዋክብት ጥናት (Urjii Dhaha) ስልጣኔው ነው። ኦሮሞ በኩሽነቱ የነኑቢያና ኬሜት (ጥንታዊት ግብፅ) የግንባታና የስነፅሁፍ ስልጣኔዎች ባለቤት ነው። እንደ ሁዋለኛው ዘመን ኦሮሞነቱ ደግሞ ኣፍሪቃ ውስጥ በምሳሌነቱ የሚጠቀሰው የዴሞክራሲያዊ ፖለቲካ መገለጫ የሆነው የገዳ ስርኣት ስልጣኔ ባለቤት ነው። ኦሮሞ በገዳ ስርኣቱ መሪውን (ኣባገዳውን) በሰላማዊ መንገድ ሲመርጥና ሲሸኝ፣ ከዚያም በታች ያሉትን ኣስተዳዳሪዎቹን ያላንዳች ደም ጠብታ ሲሾምና ሲሽር ኣለማችን ላይ ህዝቦች በስልጣን ጥም ደም ሲፋሰሱ ኖረዋል። ይህ እንደ ኦሮሞነታችን የምንኮራበት የስልጣኔያችን ዋልታ ሲሆን ለሌሎችም ጎሮቤቶቻችን በምሳሌነቱ የሚጠቀስና እንዲሁም እንደ ጉዲፈቻችን ሁሉ በተውሶ ስራ ላይ መዋል የነበረበት እንጂ በትምክህት መንቁዋሸሽ የሚገባው ባህል ኣይደለም።
ወደተነሳንበት ጉዳይ ስንመለስ የዛሬዋ የምኒልክ ኢምፓየር ኢትዮጵያም የኦሮሞውና የሌላው ኩሽ ህዝብ ሁሉ መፍለቂያና መኖሪያ መሆኗን ልናሰምርበት እንሻለን። እኛ ትምክህተኞቹ የነፍጠኛ ልጆች የኣገሬውን ኣንጋፋ ህዝብ ኦሮሞውን ‘ኣገርህ እዚህ ኣይደለም’ ስላሉት ተረብሸንና ተርበትብተን ‘እናንተም ከደቡብ ኣረቢያ ቀይ ባህርን ኣቁዋርጣችሁ በመምጣት እዚህ የኛ ኩሽ ኣገር ላይ ሰፍራችሁኣልና ለቃችሁ ውጡልን’ እስከ ማለት ኣንሄድም። ትልቁ ጥያቄያችን የትላንትናው የታሪክ ጥያቄ ሳይሆን የዛሬው የፖለቲካ መብት ጥያቄ ነው። የዛሬው የፖለቲካ መብታችን በትላንትናው ታሪካችን ልክ እንዲሰፋልንም ኣንገደድም። ኣብዛኛው የኣለማችን ህዝብ በታሪክ ማንነቱ ላይ ብቻ ተመርኩዞ ኣይደለም የፖለቲካ ኣስተዳደሩን ያዋቀረው።
ይህን ስንል የኣማራ ልህቃን በኣኩይነታቸው ገፍተው ኦሮሞ ኣገሩ እዚህ ኣይደለም የሚል የደንቆሮ ጨዋታ ከቀጠሉበት እኛም ምላሽ ይኖረናል። ኣማራው ማነው፣ ኣገሩስ የት ነው የሚለው ጥያቄ ሊከተል ይችላል። የዚህ ጥያቄ ምላሽ ደግሞ በእጅጉ መልሶ የሚጎዳው ኣሳ ጎርጉዋሪዎቹን የነፍጠኛ ልህቃንንና መከረኛውን የኣማራ ህዝብ ይሆናል። ስለሆነም ዶሮ ጭራ ጭራ… እንዲሉ የምኒልክ ልጆች በገዛ ሰውነታቸው ላይ እባብ ከመጠምጠም እንዲቆጠቡ ኣክመራለሁ።
ያህያ ጀማል